سرطان چیست؟

تبلیغات

سرطان نوعی بیماری است که در آن، سلول ها بدون کنترل تکثیر می شوند و بافت های سالم را از بین می برند. سرطان بیماری خطرناکی است که هنوز درمان قطعی و موثری برای آن کشف نشده است. هر ساله هزاران نفر در سراسر جهان در اثر ابتلا به سرطان جان می سپارند.

بدن انسان از تعداد زیادی سلول به وجود آمده است. رشد فیزیکی در نتیجه تقسیم سلولی در بسیاری از بافت های بدن صورت می گیرد. در واقع در اثر همین تقسیم سلولی است که سلول های جدید جایگزین سلول های فرسوده و پیر می شوند. رشد و تقسیم سلولی روندی سازمان یافته است و تحت کنترل فاکتورهای خاصی انجام می شود. در سرطان، سیستم کنترل از بین می رود و میلیون ها سلول تولید می شوند که از اجتماع آنها توده ای به نام «تومور» به وجود می آید.

تومورها دو نوع هستند: بدخیم و خوش خیم. تومورهای بدخیم، سرطانی و خطرناک می باشند ولی تومورهای خوش خیم، بی خطر هستند و منجر به سرطان نمی شوند.

سلول های سرطانی می توانند از تومور جدا شوند و از طریق جریان خون خود را به سایر نقاط بدن برسانند. این سلول ها در دیگر اندام ها و بافت های تکثیر شده، باعث پیدایش تومورهای بیشتری می شوند، به این حرکت سلول های سرطانی، «متاستاز» می گویند. اگر تومورهای سرطانی از بین نروند نهایتاً اندام های حیاتی بدن را نابود می کنند و باعث مرگ می شوند.

راهنمایی: در هر سلول، این DNA است که نحوه رشد و زمان مرگ سلول را مشخص می کند. هر جهش یا تغییر ژنی که باعث تغییر عمر سلول، نحوه رشد و تقسیم آن شود می تواند سلول را به یک سلول سرطانی تبدیل کند.

سلول های سرطانی می توانند در هر نقطه ای از بدن رشد کنند. در انسان بیش از ۱۰۰ نوع سرطان شناخته شده وجود دارد. شایع ترین انواع سرطان عبارتند از: سرطان پوست، سرطان ریه، سرطان خون، سرطان رحم، سرطان تخمدان، سرطان دستگاه لنفاوی، سرطان دهان، سرطان حنجره و سرطان سینه.

سرطان پوست رشد آرامی دارد و به سایر قسمت های بدن سرایت نمی کند. سرطان ریه بیشتر در مردها و در افراد سیگاری دیده می شود. سرطان سینه و رحم میان زنان شایع است.

فاکتورهای مختلفی در ایجاد سرطان دخالت دارند و باعث سرطانی شدن سلول ها می شوند. از جمله این فاکتورها می توان به مواد شیمیایی گوناگون، تشعشعات و ویروس ها اشاره کرد. برخی از سرطان ها ارثی هستند. سرطان ریه و حنجره بیشتر در میان افراد سیگاری شایع است. تابش اشعه ماورای بنفش خورشید نیز می تواند سلول های پوست را به سلول های سرطانی تبدیل کند.

چه عواملی باعث جهش ژنی می شود؟

جهش ژن ممکن است به دلایل مختلف و در زمان های مختلف زخ دهد؛ به عنوان مثال:

  • جهش های ژنی که با آنها به دنیا آمده اید. ممکن است شما با یک جهش ژنتیکی که از والدین خود به ارث برده اید متولد شوید. این نوع جهش عامل درصد کمی از سرطان ها است.
  • جهش های ژن که پس از تولد رخ می دهند. بیشتر جهش های ژنی پس از به دنیا آمدن شما ایجاد می شوند. تعدادی از عوامل که می توانند باعث جهش ژنی شوند عبارتند از: سیگار کشیدن، پرتو درمانی، ویروس ها، مواد شیمیایی سرطان زا، چاقی، هورمون ها، التهاب مزمن و بی تحرکی.

عوارض سرطان چیست؟

سرطان و درمان آن می تواند عوارض مختلفی ایجاد کند، از جمله:

  • درد
  • خستگی: که معمولاً به دنبال شیمی درمانی و موقتی است.
  • مشکل در تنفس: سرطان یا درمان سرطان ممکن است باعث احساس تنگی نفس شود، با درمان مشکل برطرف می شود.
  • حالت تهوع: برخی از سرطان ها و درمان های سرطانی می توانند باعث حالت تهوع شوند.
  • اسهال یا یبوست: سرطان و درمان سرطان می تواند بر روده شما تاثیر بگذارد و باعث اسهال یا یبوست شود.
  • کاهش وزن: سرطان و درمان سرطان ممکن است باعث کاهش وزن شود. سلول سرطانی مواد غذایی را از سلول های طبیعی می گیرد و در واقع آنها را از دریافت مواد مغذی محروم می کند.
  • تغییرات شیمیایی در بدن شما: سرطان می تواند تعادل شیمیایی و الکترولیتی طبیعی در بدن شما را مختل کرده و خطر عوارض جدی را افزایش دهد. علائم و نشانه های عدم تعادل شیمیایی ممکن است شامل تشنگی بیش از حد، تکرر ادرار، یبوست، بی قراری و کاهش درجه هوشیاری یا هذیان گویی باشد.
  • مشکلات سیستم عصبی و مغزی: سرطان می تواند روی اعصاب مجاور فشار وارد کرده و باعث درد و از دست دادن عملکرد یک قسمت از بدن فرد شود. سرطانی که مغز را درگیر می کند می تواند باعث بروز سردرد و علائمی مانند علائم سکته شود.
  • واکنش های غیر معمول سیستم ایمنی بدن در برابر سرطان.

درمان

درمان سرطان به سه روش انجام می گیرد که عبارتند از: جراحی، پرتو درمانی و شیمی درمانی.

اگر سرطان در مراحل اولیه و قبل از متاستاز کشف شود، جراحی می تواند تومور را از بدن بیمار خارج کند. در این حالت، بیمار بهبود می یابد. در اکثر موارد برای تشخیص خوش خیم یا بدخیم بودن تومور، جراحی کوچکی انجام می شود که به آن بیوپسی (بافت برداری) می گویند. بیوپسی نوعی نمونه برداری از سلول ها و آزمایش آنها برای تشخیص نوع تومور است.

در پرتو درمانی از اشعه ایکس یا گاما (که توسط مواد رادیواکتیو تولید می شوند) برای از بین بردن توده سرطانی استفاده می کنند.

روش سوم استفاده از داروهای ضد سرطان به منظور کوچک ساختن تومور یا تخریب سلول های سرطانی است که به آن شیمی درمانی می گویند.

امروزه موفقیت های چشمگیری در زمینه درمان سرطان بدست آمده است. از جمله روش های جدیدی که برای درمان سرطان بکار می روند می توان به استفاده از لیزر و تزریق ویروس ها و مواد شیمیایی خاصی که بدون آسیب رساندن به بافت های سالم، سلول های سرطانی را شناسایی و نابود می کنند، اشاره کرد.

پیشگیری

هیچ راه مشخصی برای جلوگیری از سرطان وجود ندارد. اما پزشکان چندین روش برای کاهش خطر ابتلا به سرطان را شناسایی کرده اند:

  1. بیشتر روزهای هفته ورزش کنید. ورزش منظم خطر ابتلا به سرطان را کاهش می دهد. تلاش کنید تا در اکثر روزهای هفته، حداقل ۳۰ دقیقه ورزش کنید.
  2. ترک سیگار: اگر سیگار می کشید، ترک کنید. اگر سیگار نمی کشید، شروع نکنید. استعمال دخانیات با ابتلا به چند نوع سرطان مرتبط است. همین امروز سیگار کشیدن را ترک کنید تا خطر ابتلا به سرطان را در آینده کاهش دهید.
  3. از قرار گرفتن بیش از حد در معرض آفتاب خودداری کنید. پرتوهای مضر ماوراء بنفش (UV) خورشید می تواند خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش دهد. ماندن در سایه، پوشیدن لباس محافظ یا استفاده از ضد آفتاب، کمک کننده است.
  4. رژیم غذایی سالم داشته باشید. رژیم غذایی سرشار از میوه و سبزیجات، غلات کامل و پروتئین های سالم.
  5. وزن مناسب خود را حفظ کنید. اضافه وزن یا چاقی ممکن است خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهد. یک رژیم غذایی سالم و ورزش منظم می تواند به شما در دستیابی و حفظ وزن سالم کمک کند.
  6. مشروبات الکلی مصرف نکنید.
  7. برنامه های معاینه غربالگری سرطان. با توجه به عوامل خطرزای خود در مورد اینکه چه نوع از معاینات غربالگری سرطان برای شما بهتر است، با پزشک خود صحبت کنید.
  8. در مورد واکسیناسیون از پزشک خود سوال کنید. برخی از ویروس ها خطر ابتلا به سرطان را افزایش می دهند. ایمن سازی ممکن است به جلوگیری از ابتلا به ویروس ها از جمله هپاتیت B، که خطر ابتلا به سرطان کبد را افزایش می دهد و ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) که خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم و سایر سرطان ها را افزایش می دهد، کمک کند.

منابع

مقاله علمی و آموزشی «سرطان چیست؟»، نتیجه ی تحقیق و پژوهش، گردآوری، ترجمه و نگارش هیئت تحریریه علمی پورتال یو سی (شما می توانید) می باشد. در این راستا کتاب چرا، چطور، چگونه؟، نوشته ی دکتر سونیتا گوپتا و دکتر نینا آگراوال و ترجمه پریسا همایون روز و پریچهر همایون روز از موسسه نشر و تحقیقات ذکر، منتشر شده در تیر ۱۳۹۳ با شابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۰۷-۲۲۱-۶ و مقاله Mayo Clinic به عنوان منابع اصلی مورد استفاده قرار گرفته اند.

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مشابه