شایع ترین عوامل سقط مکرر

تبلیغات

سقط مکرر، یک تجربه بسیار دردناک چه برای پزشک و چه برای بیمار می باشد که با میزان شیوع ۳ درصد، یکی از شایع ترین عوارض حاملگی است. سقط مکرر با از دست دادن محصول حاملگی بطور پیاپی و به تعداد سه بار یا بیشتر، در سه ماهه اول بارداری تعریف می شود.

سقط های مکرر به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم می شوند. در سقط مکرر اولیه، هیچگاه بارداری به شکل موفقیت آمیز روی نداده است. در سقط مکرر ثانویه، پس از یک تولد زنده، سقط های مکرر روی خواهند داد. البته عوامل مختلفی از جمله اختلالات ساختمانی رحم، مشکلات هورمونی، اختلالات کروموزومی، سندروم تخمدان پلی کیستیک، بیماری های خودایمنی و اختلالات همراه با افزایش انعقادپذیری خون باعث ایجاد سقط های مکرر می شوند.

در مورد دلایل و عوامل سقط مکرر، با دکتر سهیلا عارفی – متخصص زنان و زایمان و نازایی – گفتگو کرده ایم که شما می توانید در ادامه مطالعه نمایید.

تفاوت میان سقط منفرد و سقط مکرر

شایع ترین علت سقط منفرد، دلایل ژنتیکی است، در حالی که شایع ترین دلیل سقط مکرر عوامل ایمونولوژیک می باشد. معمولاً سقط های ژنتیکی در سنین پایین تر حاملگی، در زمانی که طول جنین کمتر از ۳۰ میلیمتر است اتفاق می افتد اما سقط های ایمونولوژیک در حاملگی های بالای ۱۰ هفته، بیشتر دیده می شود.

تبلیغات

اختلالات ایمونولوژیک

اختلالات ایمونولوژیک، شایع ترین و مهم ترین علت سقط مکرر می باشد. مهم ترین دلیل ایمونولوژیک، سندروم آنتی فسفولیپید است. به همین دلیل، کالج آمریکایی زنان و زایمان (ACOG)، اندازه گیری آنتی بادی ضد فسفولیپید در خانم های با سابقه سقط مکرر را الزامی دانسته است؛ این آزمایش باید هر ۶ هفته یک بار تکرار شود.

سندروم آنتی فسفولیپید با علائم کلینیکی خاصی خود را نشان می دهد. علائمی مانند مسمومیت بارداری، ریتم غیر طبیعی قلب جنین، از بین رفتن جنینِ به ظاهر نرمال پس از ۱۰ هفته بدون علت مشخص و یا زایمان زودرس قبل از ۳۴ هفته با افزایش فشار خون و نارسایی جفت. گاهی این سندروم در زمینه بیماری لوپوس ایجاد می شود که توجه به آن بسیار مهم است.

اختلالات سیستم ایمنی بدن

یکی از دلایل سقط مکرر، مشکلات مربوط به سیستم ایمنی بدن می باشد. در واقع این مشکل زمانی رخ می دهد که پاسخ ایمنی طبیعی بدن به ژن های جنین و جفت، غیر طبیعی ‌باشد.

این مشکل باعث اختلال در ایجاد آنتی ‌بادی های بدن مادر شده و به از دست رفتن جنین منجر خواهد شد. برخی از مطالعات نشانگر اهمیت یکسان بودن ژن های گلبول های سفید (که در رد پیوند دخالت دارد) در بروز سقط و اشکال در لانه گزینی می باشد. مطالعات دیگر نیز بطور اختصاصی حاکی از ارتباط این ژن ها با سقط مکرر و ارتباط با ناباروری و شکست در IVF است. اهمیت آن در وزن زمان تولد نوزادانی که دوران جنینی موفقی را گذرانده اند در مطالعات نشان داده شده است.

از اختلالات هورمونی که به سقط مکرر منجر می شوند می توان به اختلالات و ضعف تخمدان، دیابت و بیماری های تیروئیدی اشاره کرد. تداوم بارداری در خلال ۲ ماه اول بارداری وابسته به تولید پروژسترون از تخمدان است که اگر به مقدار کافی تولید نشوند، سلول های جفتی رشد کافی نخواهند داشت و به سقط خودبخود منجر می شود.

تبلیغات

علت سقط در دیابت ممکن است اختلال در جریان خون رحمی باشد. کم کاری تیروئید، بیماری هورمونی دیگری است که به دلیل تاثیر روی تخمک گذاری و اختلال عملکرد تخمدان ها می تواند باعث سقط مکرر شود.

نحوه تشخیص سقط مکرر

در بیشتر بیماران پس از ۲ تا ۳ بار سقط پیاپی باید ارزیابی های لازم صورت گیرد. برای ارزیابی سقط مکرر، علاوه بر گرفتن شرح حال و انجام معاینه بالینی، از آزمون هایی مانند بررسی کروموزوم والدین، بررسی آنتی بادی های موثر در سقط مکرر، بررسی ترومبوفیلیا (نوعی اختلال افزایش انعقاد خون)، ارزیابی حفره رحم (با تصویربرداری از رحم و لوله های رحم)، بررسی کروموزومی محصول حاملگی و سایر آزمایش های خونی استفاده می شود.

در بررسی آناتومیک رحم با انجام عکس رنگی رحم می توان به وجود اشکالاتی در ساختمان رحم پی برد که اکثراً با انجام هیستروسکوپی (آندوسکوپی رحم) قابل تشخیص و درمان است. از جمله ناراحتی های قابل تشخیص با این روش عبارتند از:

  • چسبندگی های داخل رحمی و دیواره وسط رحم
  • پولیپ یا فیبروم داخل رحمی
  • سپتوم رحم
  • ناهنجاری های شریان رحمی
  • نارسایی دهانه رحم
  • لیومیوم ها
  • آدنومیوز

راه های درمان

در بیمارانی که دچار سقط مکرر با علت ایمونولوژیک هستند، درمان با استفاده از هپارین، آسپرین، ویتامین D، ایمونوگلوبولین تزریقی (تنظیم کننده سیستم ایمنی) و یا ترکیبی از این درمان ها امکانپذیر است. هپارین علاوه بر اثر ضد انعقادی، اثرات ایمونولوژیک دارد. ویتامین D نیز اثرات ایمونومدولاتور (تنظیم کننده سیستم ایمنی) دارد.

تغذیه و سقط مکرر

امروزه محققان به غیر از موارد اشاره شده، روی یکی دیگر از دلایل ناشناخته سقط مکرر یعنی تغذیه تمرکز کرده اند. پیش از این، بررسی ها نشان داده بود چاقی یا لاغری مفرط تاثیری منفی بر باروری و تخمک گذاری دارد و حتی می تواند در صورت بارداری خانم سبب سقط جنین شود. این موضوع به ویژه زمانی که شاخص توده بدنی (BMI) پایین تر از ۱۸.۵ یا بالاتر از ۳۰ باشد بیشتر قابل مشاهده است. اما آنچه اهمیت بیشتری نسبت به وزن بالا دارد، چربی های دور شکم است، چرا که کنترل قندخون را تحت تاثیر قرار داده و می تواند باعث سقط جنین شود.

جالب است بدانید داشتن وزن بالا بر تخمدان، آندومتر و رحم نیز تاثیرگذار است و هر میزان اضافه وزن بالاتر برود، کیفیت تخمک پایین تر آمده و رشد جنین را تحت تاثیر قرار می دهد. سقط جنین در این خانم ها بسیار دیده می شود و فرقی نمی کند که این خانم ها طبیعی باردار شده باشند یا به روش مصنوعی. به همین دلیل است که طبق قوانین؛ خانم هایی که مایل به بارداری با روش مصنوعی هستند، ابتدا باید وزن خود را (در صورت داشتن اضافه وزن) کاهش دهند.

سایر عوامل موثر در سقط مکرر

سقط مکرر می تواند بر بارداری های بعدی هم تاثیر منفی بگذارد. به عنوان مثال، تحقیقات نشان داده زنانی که دچار سقط مکرر می شوند، دچار کمبود ویتامین B9 یا اسید فولیک می باشند. حتی برخی از آنها حاصل اختلالات ژنتیکی هستند که از جذب ویتامین B9 جلوگیری کرده و اگر تغذیه آنها حاوی مقدار کمی اسید فولیک باشد، کمبود آن می تواند تاثیر مخربی بر جنین داشته باشد.

همین دسته از زنان در صورتی که بطور مرتب ویتامین های گروه B را مصرف کنند، مانع از سقط خواهند شد و در صورتی که طی دوران بارداری و قبل از آن اسید فولیک مصرف کنند، سقط جنین به میزان ۵۷ درصد کاهش خواهد یافت. برخی بیماری ها نظیر بیماری سلیاک (عدم تحمل گلوتن) می تواند یکی از دلایل سقط جنین باشد.

این بیماری گرچه شایع است اما در برخی موارد تشخیص داده نمی شود و در نتیجه بدون درمان باقی می ماند. از جمله نشانه های ابتلا به این بیماری، اسهال شَدید و لاغری است. این ناراحتی می تواند بر تخمک گذاری نیز تاثیر گذاشته و عامل ناباروری یا سقط جنین باشد. خانم هایی که مبتلا به این ناراحتی هستند با دریافت رژیم بدون گلوتن می توانند از بروز سقط پیشگیری کنند.

ماده غذایی دیگری که گاهی احتمال سقط را افزایش می دهد، قهوه است. جالب است بدانید احتمال سقط در صورتی که میزان مصرف کافئین در روز از ۲۵۰ میلیگرم یا دو فنجان قهوه بالاتر برود به شدت افزایش می یابد. نکته دیگر اینکه باید متوجه مصرف کافئین پنهان هم بود. این کافئین در چای، برخی نوشابه ها و شکلات وجود دارد.

بدیهی است مصرف نوشیدنی های الکلی نیز بسیار مضر می باشد و اثرات منفی آن بر مادر و جنین اثبات شده است.

منابع

مصاحبه علمی «شایع ترین عوامل سقط مکرر» توسط هیئت تحریریه خبر پورتال یو سی (شما می توانید) با استناد به گزارش مجله سلام سلامت، تدوین و نگارش شده است.

نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مشابه

دکمه بازگشت به بالا