با سرطان معده آشنا شوید

معده ارگانی است بین مری و روده کوچک که غذا را با اسید معده مخلوط کرده و کمک می‌کند پروتئین هضم شود. سرطان معده اغلب افراد مسن را درگیر می‌کند و دو سوم از افرادی که دچار سرطان معده می‌شوند بالای 65 سال دارند.

سرطان معده زمانی آغاز می‌شود که سلول‌های سرطانی در پوشش داخلی معده تشکیل شوند. این سلول‌ها می‌توانند رشد کنند و تبدیل به تومور شوند. این بیماری به تدریج رشد می‌کند و اگر شما علائم آن را بدانید، می‌توانید در مراحل اولیه از آن جلوگیری کرده و به سادگی درمانش کنید.

در این مقاله شما می توانید با علائم سرطان معده، راه‌های درمان آن و اصول تغذیه برای پیشگیری آشنا شوید.

سرطان معده انواع مختلفی دارد. 90 تا 95 درصد آن از نوع آدنوکارسینوم است. این سرطان از سلول‌هایی که در پوشش درونی معده قرار دارند و به اصطلاح مخاط نامیده می‌شوند ایجاد می‌گردد. حدود 4 درصد از انواع سرطان معده نیز مربوط به لنف است که سرطان بافت سیستم ایمنی بدن است که در معده نیز پیدا می‌شود. انواع دیگر این سرطان شامل تومور استرومال دستگاه گوارش، تومور کارسینوئید، سرطان سلول سنگفرشی و لیومیوسارکوم است که نادرتر از دو نوع اول هستند.

خطرها را بشناسید.

محققان هنوز نمی‌دانند دقیقاً چه چیزی باعث رشد سلول‌های سرطانی در معده می‌شود، اما آنها عوامل خطر را تا حدودی شناسایی کرده‌اند. یکی از این خطرات داشتن عفونت هلیکوباکتر پیلوری است که باعث زخم معده می‌شود.

التهاب معده، جنس مرد، کم خونی طولانی مدت، رشد پولیپ در معده، مصرف بیش از حد نمک و غذاهای شور، مصرف سیگار و داشتن سابقه خانوادگی سرطان معده از جمله موارد خطری است که باید به آن توجه داشت. اضافه وزن و چاقی، جراحی معده، گروه خونی A، عفونت ویروس اپشتین بار (Epstein–Barr virus)، کار در صنایع سنگین فلزی، زغال سنگ یا لاستیک و قرار گرفتن در معرض آزیست همگی از مواردی هستند که می‌توانند باعث سرطان معده شوند.

چه علائمی دارد؟

سرطان معده در مرحله اولیه باعث سوء هاضمه، احساس نفخ بعد از خوردن غذا، سوزش معده، تهوع خفیف و از دست دادن اشتهاء می‌شود. به این موضوع دقت کنید که تنها داشتن سوء هاضمه یا سوزش سر دل بعد از غذا به معنای ابتلا به سرطان معده نیست. اما اگر این علائم را پُر رنگ می‌بینید، بهتر است با پزشک مشورت کنید. زمانی که تومورهای معده رشد می‌کنند علائم جدی‌تر شده و شامل دل درد، وجود خون در مدفوع، استفراغ، کاهش وزن بی‌دلیل، مشکل در بلع، چشم یا پوست زرد، تورم در معده، یبوست یا اسهال، ضعف و احساس خستگی و سوزش معده است.

راه تشخیص چیست؟

پزشک شما را معاینه کرده و سابقه پزشکی شما را می‌پرسد. علاوه بر این آزمایش خون برای تشخیص علائم سرطان در بدن انجام می‌شود. آندوسکوپی فوقانی یکی دیگر از راه‌های تشخیصی است. در این روش پزشک با وارد کردن یک لوله باریک قابل انعطاف که سر آن دوربین کوچکی قرار گرفته نگاهی به معده می‌اندازد.

تست بخش فوقانی گوارش نیز ممکن است توسط پزشک انجام شود. در این آزمایش مایعی گچ مانند به نام باریوم توسط بیمار نوشیده می‌شود. این مایع معده را پوشانده و رادیولوژی تصویری روشن از این ارگان می‌دهد. سی تی اسکن نیز جزئیات دقیق‌تری از داخل بدن در اختیار قرار می‌دهد، در نهایت هم بیوپسی انجام می‌شود. در این وضعیت پزشک بخشی از بافت معده را برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند تا مطمئن شود سلول سرطانی وجود دارد یا خیر. این کار می‌تواند حین آندوسکوپی نیز انجام شود.

چطور درمان می‌شود؟

درمان‌های زیادی برای سرطان معده ممکن است توسط پزشک در نظر گرفته شود که بستگی به میزان گستردگی سلول‌های سرطانی در بدن دارد. یکی از درمان‌ها، جراحی است. در این روش پزشک بخشی از معده یا سایر بافت‌های نزدیک سلول های سرطانی را بر می‌دارد.

در جراحی، تومور کامل برداشته شده و از گسترش سلول‌های سرطانی به بخش‌های دیگر بدن جلوگیری می‌شود. اما اگر بیماری پیشرفته باشد ممکن است پزشک کل معده را خارج کند. بعضی تومورها حرکت مواد غذایی را دچار اختلال می‌کنند. در این صورت عمل جراحی قرار دادن استنت انجام می‌شود تا راه غذا باز شود.

در مراحل مختلف سرطان، شیمی درمانی نیز انجام می‌شود تا از رشد سلول‌های سرطانی جلوگیری شود. شیمی درمانی معمولاً چند هفته طول می‌کشد و داروهای مورد استفاده عوارضی دارد که پزشک تلاش می‌کند این عوارض را به حداقل برساند.

رادیوتراپی یکی دیگر از موارد درمانی است که برای کوچک کردن توده بکار می‌رود. این کار زمانی انجام می‌شود که دسترسی به تومور امکان‌پذیر نیست.

گاهی اوقات نیز از ترکیب شیمی درمانی و رادیوتراپی برای درمان استفاده می‌شود. علاوه بر موارد گفته شده دارو نیز در خط درمانی قرار دارد.

به تغذیه توجه کنید.

یکی از عوامل موثر در ایجاد سرطان معده، تغذیه است. غذاهای کهنه می‌توانند خطر ابتلا به این سرطان را بالا ببرند. نیترات نیز اگر در مواد غذایی مثل سوسیس و کالباس بیش از حد استاندارد بکار رود خطر سرطان معده را افزایش می‌دهد. در واقع نیترات توسط باکتری‌های دهان و دستگاه گوارش تبدیل به نیتریت می‌شود. نیتریت هم یک ماده سرطان‌زا به نام نیتروزامین تولید می‌کند.

یادتان باشد که هر قدر مواد غذایی برای مدت طولانی‌تری نگهداری شوند، خطر سرطان‌زایی آنها هم بیشتر می‌شود. فرآیند دودی کردن مواد غذایی مثل ماهی و برنج نیز اگر بیشتر از حد مجاز انجام شود، خطر سرطان معده را افزایش می‌دهد.

بهتر است میوه و سبزیجات را در بشقاب روزانه‌تان قرار دهید. آنها سرشار از فیبر و ویتامین هستند که می‌توانند خطر سرطان را کم کنند.

منابع

• نسرین خسروشاهی. مجله سیب سبز.