سی تی اسکنر چیست؟

دپارتمان آموزشبروزرسانی در: 2026/07/14

سی تی اسکنر (CT scan) یکی از پیشرفته‌ترین تجهیزات پزشکی است. این دستگاه با استفاده از اشعه ایکس کار می‌کند و می‌تواند بیماری‌های مغز، کلیه، کبد و شکم را تشخیص دهد.

دستگاه سی تی اسکنر در سال 1972 میلادی توسط یک مهندس الکترونیک انگلیسی به نام گادفری هانسفیلد (Sir Godfrey Hounsfield) و یک فیزیکدان آمریکایی به نام آلن کورماک (Allan Cormack) ساخته شد. این دو دانشمند به خاطر این اختراع هر دو با هم موفق به دریافت جایزه نوبل در سال 1979 میلادی شدند.

انواع سی تی اسکنر

سی تی اسکنرها دارای دو نوع هستند: نوع اول مخصوص سر و نوع دوم مخصوص بدن است. از دستگاه نوع اول برای تشخیص بیماری‌های مغزی استفاده می‌شود. به کمک این دستگاه می‌توان تومورهای مغزی، خونریزی مغزی، وجود لخته خون در مغز و… را تشخیص داد. از سی تی اسکنر مخصوص بدن برای تشخیص بیماری‌های مختلف کبدی، گوارشی، ریوی و… استفاده می‌شود.

سی تی اسکنر شامل منبعی از اشعه ایکس است که پرتوها می‌توانند از طریق آن روی هر نقطه از بدن بیفتند. در مقابل این منبع، چندین گیرنده مخصوص وجود دارد که از قسمت‌های مختلف بدن اطلاعات دریافت می‌کنند. بین این دو، برانکارد مخصوص بیمار جای گرفته است. این برانکارد توسط موتور حرکت می‌کند.

سی تی اسکنرهای پیشرفته امروزی حدود 300 گیرنده دارند. منبع اشعه ایکس، پرتوهای اشعه ایکس را با فاصله دو الی سه ثانیه روی بافت‌های مختلف بدن می‌تاباند. پرتوها هنگام عبور از میان بافت‌های مختلف اطلاعات مورد نظر را به گیرنده‌های مختلف ارسال می‌کنند. این گیرنده‌ها به یک کامپیوتر متصل هستند.

کامپیوتر نیز به صفحه تلویزیون وصل است و پس از تجزیه و تحلیل علائم دریافتی، آنها را به صورت تصویر روی صفحه تلویزیون نشان می‌دهد. تصویری که روی صفحه تلویزیون تشکیل می‌شود، به شکل اندام بدن است. این تصویر، روی کاغذ مخصوص نیز ثبت می‌شود. پزشک با مطالعه تصویر بدست آمده اطلاعات با ارزشی راجع به بیماری کسب می‌کند و در مورد نحوه درمان آن تصمیم می‌گیرد. علاوه بر این، پزشک می‌تواند با استفاده از این دستگاه روند پیشرفت درمان را نیز کنترل (بررسی) کند.