وظیفه دستگاه دفع چیست؟

تبلیغات

وقتی در ارگانیسم های زنده واکنش های شیمیایی رخ می دهد، مقداری محصول زائد و ناخواسته نیز تولید می شود. انباشته شدن این مواد زائد برای ارگانیسم یا موجود زنده خطرساز است؛ بنابراین مواد مزبور باید دفع شوند. در بسیاری از جانوران و گیاهان ساده، مواد زائد به سادگی از سلول به بیرون نشت می کنند. اما در جانوران پیچیده، این کار بوسیله دستگاه خاصی به نام دستگاه دفع انجام می گیرد.

در جانوران، اصلی ترین مواد زائد عبارتند از آب، دی اکسید کربن و اوره که بر اثر شکسته شدن پروتئین تولید می شوند. این مواد به درون جریان خون انتقال می یابند. دی اکسید کربن، به همراه مقداری بخار آب، در بازدم از طریق شش ها دفع می شود.

در انسان، بخش عمده ای از آب زائد یا اضافی، از طریق کلیه ها و به شکل ادرار بیرون می رود. آب و اوره از طریق شبکه ای از رگ ها و لوله ها جمع آوری می شوند. در این هنگام، مقداری از مواد ارزشمند نیز به بیرون از جریان خون راه می یابند که این مواد به همراه ۹۹ درصد از آب، قبل از خروج ادرار از کلیه ها، دوباره جذب می گردند. ادرار به مثانه می روند و از آنجا به بیرون بدن فرستاده می شود. جانوران صحرایی نظیر شتر خیلی کم ادرار می کنند، زیرا باید تمام آب بدن شان را حفظ کنند.

مدفوع در هیچ یک از واکنش های شیمیایی درون بدن نقش ندارد. مدفوع، در حقیقت باقیمانده غیر قابل گوارش غذا است. محصولات غذایی زائد و گوارش نشده به درون روده بزرگ راه می یابند و در آنجا ذخیره می شوند. باکتری ها روی این مواد اثر می گذارند و سرانجام مواد مزبور به شکل مدفوع از بدن خارج می شوند.

تبلیغات

جالب است بدانید:

  • در موجودات زنده تک سلولی، آب اضافی درون کیسه هایی ذخیره می شود. هنگامی که کیسه پُر می شود، می ترکد و آب را از غشای سلول به بیرون می راند.
  • اگر کلیه های ماهی آب شیرین، آب را مداوم از بافت ها خارج نسازند، این جانور شناور نمی ماند. ماهی آب شور یا دریا، مشکل متفاوتی دارد و آب بدنش دائماً از دست می رود و به آب شور راه می یابد.

منابع

مقاله علمی و آموزشی «وظیفه دستگاه دفع چیست؟»، نتیجه ی تحقیق و پژوهش، گردآوری، ترجمه و نگارش هیئت تحریریه علمی پورتال یو سی (شما می توانید) می باشد. در این راستا کتاب Kingfisher Science Encyclopedia، تالیف Catherine Headlam ترجمه محمود سالک از نشر Kingfisher Books، منتشر شده در ۱۹۹۱ با شابک ۹۷۸۰۸۶۲۷۲۸۵۳۳ به عنوان منبع اصلی مورد استفاده قرار گرفته است.

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

دکمه بازگشت به بالا