سقوط یا ریزش بهمن چیست؟

دپارتمان آموزشبروزرسانی در: 2026/07/12

بهمن، توده عظیمی از برف، یخ، سنگ یا خاک است که با سرعت زیاد از سراشیبی کوه به پایین سقوط می‌کند و هرچه را که در مسیرش قرار داشته باشد، تخریب نموده و با خود می‌برد. در مناطق کوهستانی مقدار زیادی برف روی دامنه‌های شیب‌دار انباشته می‌شود. گاهی اوقات کوچکترین اشاره می‌تواند موجب حرکت این توده عظیم شود. ارتعاش ناشی از عبور وسائل نقلیه، زلزله، وزش باد، حرکت انسان یا حیوان، افتادن یک شاخه و یا حتی انعکاس صدا می‌تواند باعث ریزش یا سقوط هزاران تُن برف شود.

گاه مشاهده شده است که یک بهمن عظیم مسیر یک رودخانه را مسدود کرده و یا شهری را مدفون ساخته است.

ریزش بهمن ممکن است در فصل‌های مختلف سال و به دلایل گوناگون اتفاق بیفتد. در پایان فصل زمستان، بهمن‌های برف مرطوب، در طول دالان‌هایی که به مرور حفر شده‌اند، سرازیر می‌شوند. این نوع بهمن‌ها از برف‌هایی که در اثر گرم شدن هوا تا حدودی ذوب و سنگین شده‌اند، تشکیل می‌شوند. در بهار ریزش سنگ و خاک رخ می‌دهد. بهمن یخ نیز بیشتر در فصل تابستان ریزش می‌کند. در چنین حالتی، گرما موجب شکسته شدن و جدا گشتن قطعات بزرگ یخ از انتهای یخچال‌ها می‌شود. این قطعات با غرشی رعدآسا به طرف پایین سرازیر می‌شوند.

بهمن پودری

بهمن‌های پودری اکثراً بر اثر وزش بادهای تند زمستانی بر برف‌های خشک و پودری کوهستان رخ می‌دهند. به این ترتیب قشری از برف پودری که روی شیب‌های تند کوهستان قرار دارد، به صورت توده‌های بزرگی می‌لغزد. سرعت این نوع بهمن‌ها تا 200 کیلومتر بر ساعت می‌رسد.

جلوگیری از ریزش بهمن

در نواحی بهمن‌خیز می‌توان تا حدودی از خرابی‌های بهمن جلوگیری کرد. کاشت درختان یا ایجاد پشته‌های (تپه) متعدد در مسیر بهمن، از شدت و سرعت آن می‌کاهد. در برخی مناطق، در نزدیکی ساختمان‌ها و محل زندگی مردم دیوارهایی می‌سازند که موجب انحراف مسیر بهمن می‌شود. گاهی اوقات نیز بر فراز جاده‌ها دالان‌های آهنی یا بتونی می‌سازند که حرکت بهمن پشت آنها متوقف می‌شود.

در برخی مناطق بهمن را با رها کردن آن، بطور مصنوعی کنترل می‌کنند. برای اینکار قبل از آنکه توده‌های برف خیلی بزرگ و خطرناک شوند و به صورت بهمن درآیند، با استفاده از مواد منفجره یا شلیک گلوله باعث سقوط آنها می‌شوند. این کار زمانی صورت می‌گیرد که سقوط بهمن خطری برای کسی ندارد.