منظور از اهمال کاری چیست؟
اهمال کاری یا تنبلی؟
اهمال کاری یک موضوع جالب بین رشتهای است که از امور مالی و سرمایه گذاری تا سلامتی را در برمیگیرد.
در برخی از متون یک «تاخیر آگاهانه» تعریف شده و این اعتقاد وجود داشته که اهمال کاری یک انتخاب خردمندانه است. اما با آغاز انقلاب صنعتی این مفهوم معنای منفیتری به خود گرفته و با تنبلی یکسان در نظر گرفته شده است. در حالی که این دو با هم تفاوت دارند. زیرا در تنبلی فرد خودش میلی برای انجام کار ندارد. در حالی که اهمال کاری به تاخیر انداختن و جایگزین کردن فعالیتهای ضروری با انجام فعالیتهای غیرضروری است.
در اهمال کاری فرد اغلب کاری را انجام میدهد و خودش را مشغول نگه میدارد تا از انجام تکلیفی که باید در آن زمان انجام شود، و اولویت دارد اجتناب کند. زمانی که شخص کاری انجام میدهد تلاش میکند تا در صورت امکان خود و دیگران را متقاعد کند که عملش منطقی و معقول است. در این حالت فرد اهمال کار مجبور است در برابر تعلل ورزیدن و همزمان سرزنش کردن خویش از خود دفاع کند. به این ترتیب از یک سو برای عدم انجام کارهای خود دلیل تراشی میکند، و از سوی دیگر انجام کارش را به آخرین دقایق موکول میکند.
در واقع اهمال کاری راه فرار از زیستن تا حد امکان در لحظات حال است. هنر ادامه دادن دیروز و اجتناب از امروز است.
اهمال کاری عملی است که در نظر اول، هدفش خوشایند کردن زندگی است. ولی، در اغلب موارد جز استرس، بهمریختگی و شکستهای پیاپی، پیامد دیگری ندارد.
لازم به ذکر است که تعللورزی همیشه مسئلهساز نیست. اما، در اغلب موارد میتواند از طریق ممانعت از پیشرفت و عدم دسترسی به اهداف، پیامدهای نامطلوب و جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
نتایج اهمال کاری
این درگیری مداوم ذهنی برای دفاع از خود با پیامدهای ناخوشایندی در زمینه بهداشت جسمی – روانی همراه است. فشار ناشی از کار زیاد همراه با عجله و استرس برای اتمام آن بتدریج منجر به تخلیه انرژی روانی فرد شده و زمینه برای فرسودگی شغلی را فراهم میکند. چنین حالتی فرد را وادار میکند که برای موجه جلوه دادن عادتهای مورد نظر دلایل متعددی را بیاورد. به گونهای که بتواند درگیریهای ذهنی و ناهماهنگیهای شناختی خود را مرتفع سازد.
مفهوم اهمالکاری
هر چند صحبت از اهمال کاری در متنهای مصر، یونان و روم باستان به چشم میخورد؛ اما، برای اولین بار این لغت در زبان انگلیسی و در سال 1548 در دیکشنری آکسفورد آمده است.
اهمال کاری در زبان لاتین از دو بخش pro به معنی «جلو»، «پیش» و «در حمایت از» و crastinus به معنای فردا تشکیل شده و معنای تحتالفظی آن «تا فردا» است.
مترادفهای آن نیز شامل مسامحه، دودلی، به تاخیراندازی و به عقب انداختن انجام کار به ویژه به علت عادت در بیدقتی، یا تنبلی و به تعویق انداختن یا تاخیر غیرضروری میشود.
با آنکه دامنه تعریف اهمال کاری از تاخیر در شروع یا کامل کردن یک عمل تا تاخیر در پیوستگی عمل همراه با ناراحتی ذهنی و تاخیر غیرمنطقی رفتار را در برمیگیرد، اما در مجموع، آن را به تاخیر انداختن یا به تعویق انداختن عملی تعریف کردهاند که شخص باید انجام دهد و از این رو سطحی از اضطراب ناشی از اهمال کاری را تجربه میکند.
در حوزههای علوم اعصاب و علوم رفتاری اهمال کاری به عنوان یک تاخیر غیرمنطقی علیرغم آگاهی شخص به وخامت اوضاع در نظر گرفته میشود. با توجه به افزایش آگاهی نسبت به ماهیت اهمالکاری، هنوز هم درباره اینکه اهمال کاری واقعاً چیست، بحث و مجادله وجود دارد.
اهمال کاری شکلی از امتناع است که فرد تمایل به انجام کار دارد ولی کار را تا آخر برای رسیدن به هدف دنبال نمیکند. این یک مسئله عمومی است که به ویژه در بین جوانان رایج است.
اهمالکاری پدیدهای شایع است. ظاهراً اکثر مردم دست کم با تاخیر در انجام بعضی از کارها، وقتگذرانی میکنند و برخی نیز وقتگذرانی را شیوه زندگی خود ساختهاند.
اهمال کاری مجموعه وسیعی از عنوانها و اولویتهای پژوهشی را به خود اختصاص داده و رابطه آن با انواع متغیرها، اختلالهای روانی مانند افسردگی، اضطراب و فعالیتهای تحصیلی به تایید رسیده است.
اهمالکاری یا به آینده موکول کردن کارها، عادتی است که در بسیاری از افراد وجود دارد تا جایی که پژوهشگران بر این باورند که این ویژگی از تمایلات ذاتی انسان است.
تاریخچه
از نظر تاریخی اهمال کاری بر اساس دو دیدگاه قابل بررسی است:
- دیدگاه نخست، آن را یک پدیده نسبتاً تازه در نظر میگیرد.
- دیدگاه دوم، آن را پدیده تمام زمانها در نظر میگیرد.
بر پایه دیدگاه دوم، از آغاز تاریخ همه انسانها دچار اهمال کاری بودهاند. همورابی پادشاه بابل بر پایه قانون 283، به منظور جلوگیری از اهمالکاری، قانون مهلت مقرر برای طرح شکایت را به ثبت رسانیده است. رومیان اهمال کاری را واگذاری کار امروز به فردا دانستهاند و در عصر حاضر نیز توماس هابز، ارزش شخصی هر فرد را در توانایی وی برای مدیریت و استفاده موثر از زمان تعریف میکند.
انواع اهمال کاری
اهمال کاری، با توجه به پیچیدگی و مولفههای شناختی، عاطفی و رفتاری آن، تظاهرات گوناگونی دارد. از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اهمال کاری تحصیلی که معمولترین و متداولترین شکل در حوزه تعلیم و تربیت است،
- اهمال کاری در تصمیمگیری،
- اهمال کاری روان رنجورانه،
- اهمال کاری وسواسگونه.
اهمال کاری سازمانی
از دیدگاه سازمانی، اهمال کاری، دشمن سازمان و مانع رشد بهرهوری و خلاقیت است. اهمال کاری سازمانی مربوط به کار است که به عنوان الگوی پایدار یا دورهای توصیف میشود. در اهمالکاری سازمانی فردی که قادر است کار را انجام دهد، بطور مکرر از آغاز به موقع و اتمام وظایف یا فعالیتهای کاری که باید در یک مدت معین انجام شود، امتناع میکند.
اهمال کاری سازمانی به تاخیر انداختن هدفمند شروع یا تکمیل وظایف مختلف شغلی است، بطور تخمینی 15 تا 20 درصد کارمندان اهمال کار مزمن هستند.
عوامل موثر بر اهمال کاری:
- عوامل درونی و روانی یعنی آسیبها و ناهنجاریهایی که مربوط به خود فرد اهمال کار است. مانند: احساس خود کمبینی، کوته بینی، توقع بیش از حد خود، پایین بودن آستانه تحمل، کمالگرایی وسواسگونه، افسردگی و شرمساری میباشد.
- عوامل بیرونی و محیطی یعنی آسیبهایی که هنگام ارتباط با دیگر اشخاص و یا محیط اطراف خود را نشان میدهد. عواملی چون نارضایتی از وضع موجود، احساس عدم مسئولیت در برابر دیگران، لجبازی با دیگران، تلاش برای جلب رضایت همگان، پَرخاشگری و توقع بیش از حد از دیگران میباشند.
تکنیکهای مقابله با اهمال کاری
زوایای مختلف (شناختی، رفتاری) شیوههای درمانی و تکنیکهایی برای مقابله با اهمال کاری وجود دارد. در بحث درمان میتوان به شیوههایی چون تلاش برای ایجاد انگیزه و پرهیز از تنبلی و بیحالی، پرهیز از توجیه، تلقین درمانی، تنبیه و شرطی شدن اجتنابی، تغییر محیط، ایجاد عشق و علاقه، یافتن دوست منضبط، بازی با احتمالات، خود تنظیمی و یاد آورندهها، استفاده از شیوههای همپیمانی، عدم انتظار پیشرفت سریع و روش هیجانی غلبه بر اهمال کاری، اشاره کرد.
در مبحث غلبه بر اهمال کاری تکنیکهای متفاوتی وجود دارد که از جمله آنها میتوان به روشنسازی اهداف، برنامهریزی قبل از انجام کار، طبقهبندی کردن مسائل (لانه کبوترسازی)، روش سالامی، برنامه 5 دقیقهای، روش اول بدترین، صحبت با خود، صحبت با دوستان، تحت فشار قرار گرفتن، تشخیص ضرورت، ابتدا عمل بعد فکر، تکلیفمداری، اصل بر پاک، حذف تکیه کلامهایی مانند: اگر، ای کاش، امیدوارم، آرزومندم و… میباشد.
