راههای درمان مسمومیت با مواد آرایشی
مسمومیت با ترکیبات و مواد آرایشی شامل رنگ موها، روشن کنندههای مو، صاف کنندههای مو و اسپریهای مو میباشد.
رنگ مو تا زمانی که با اکسیدانها (روشن کنندههای مو) مخلوط نشده است، غیرسمی محسوب میشود. اما روشن کنندههای مو، چه به تنهایی و چه به صورت ترکیب با رنگ موها، به علت دارا بودن هیدروژن پراکسید (آب اکسیژنه)، آمونیاک و ملح سدیم پرسولفات و پتاسیم پرسولفات میتوانند مشکلساز باشند. وجود آب اکسیژنه ترکیب را محرک و خورنده میکند و ملح پرسولفات میتوانند باعث ایجاد حساسیت جلدی، کهیر و بروز شوک شوند.
مدیریت مسمومیت با رقیقسازی شروع میشود و در صورت وجود علائم بالینی، باید فرد مسموم به مراکز درمانی ارجاع داده شود. برای این افراد میتوان به کمک آنتی هیستامینها درمان پیشگیرانه انجام داد.
درمان مسمومیت با رقیقسازی بوسیله خوراندن شیر یا آب صورت میگیرد. رقیقسازی برای کودکان به میزان 120 سی سی (نصف لیوان) و در مورد بزرگسالان یک لیوان پُر محسوب میشود. اگر فرد مسموم به علت استفراغ، مایعات را از بدن خارج نمود، میتوان دوباره این کار را تکرار کرد و جای نگرانی وجود ندارد.
صاف کنندههای مو ترکیبات بسیار خطرناکی محسوب میشوند. این ترکیبات به شدت قلیایی هستند، بنابراین بلع یا تماس چشمی، از موارد اورژانسی ارجاع به مراکز درمانی مسمومیت تلقی میشوند. این PH امکان ایجاد زخم و انسداد گوارشی دارد و چون آسیب بافتی گوارشی این ترکیبات سریع است ترجیحاً رقیقسازی نباید صورت بگیرد.
اسپریهای مو در صورت خورده شدن ایمن و غیرسمی محسوب میشوند و در صورت تماس چشمی طبق روال معمول شستشو انجام میشود و فقط در صورت مشاهده علائم بالینی، به مراکز درمانی ارجاع داده شوند.
در ادامه به مسمومیت با چند ماده شیمیایی دیگر نیز اشاره کوتاهی خواهیم داشت:
عطر و ادکلنها
شدت مسمومیت با این ترکیبات بسته به میزان خورده شده و غلظت ترکیبات است. معمولاً از اتانول 50 تا 90 درصد، در این مواد به عنوان حلال استفاده میشود و عموماً چون حجم کمی دارند جای نگرانی وجود ندارد.
انواع مام و ضد عرق
دئودرانتها چه به صورت صابونی و چه به صورت مایع، غیرسمی محسوب میشوند. ضد عرقها حاوی آلومینیوم هیدروکسی کلرید (Aluminum Hydroxy Chloride) هستند که چون مقادیر ناچیزی از این ترکیب در آنها وجود دارد، بلع این محصولات هم جای نگرانی ندارد.
لاک ناخن و لاک پاک کنها
لاک ناخنها، جای نگرانی ندارد و لاک پاک کنها نیز حاوی حلال استون یا اتانول هستند که با توجه به حجم نسبتاً کم، ترکیباتی با شدت سمیت پایینی محسوب میشوند.
دهان شویهها
شامل خمیر دندان، پودرهای سفید کننده، ژل و مایع دهانشویه میشود. گاهی این ترکیبات ممکن است حاوی فلوراید یا سدیم مونوفلوروفسفات باشند که مواد با سمیت و محلولیت کم محسوب میشوند. اما سوربیتولی که در این ترکیبات وجود دارد در صورت بلع بیش از حد ممکن است باعث اسهال در فرد شود و جای نگرانی بیشتر ندارد.
در پودر و خمیر دندانهای سفید کننده، کاربامید پراکسید 18 درصد وجود دارد که معادل 6.5 درصد هیدروژن پراکسید (آب اکسیژنه) میباشد. در صورت بلع میتوانند مشکلساز شوند و باید اقدامات مشابه با بلع هیدروژن پراکساید صورت گیرد. اما بطورکلی در صورت بلع ژل و مایع دهانشویه، جای نگرانی وجود ندارد.
ترکیبات آرایشی صورت و بدن مانند رژ، ریمل، رژگونه و… غیرسمی محسوب میشوند. این ترکیبات عموماً از واکس و آب و روغنهای گیاهی تشکیل شدهاند. در برق لبها ترکیبات کافور (Camphor) هم وجود دارد که در صورت بلع 10mg/kg باعث بروز تشنج میشود که بخصوص در مورد کودکان میتواند مشکلساز باشد.
موبرها
این ترکیبات به علت دارا بودن سدیم هیدروکسید 1 تا 10 درصد و کلسیم هیدروکسید میتوانند مشکلساز باشند. آسیب ایجاد شده به غلظت و حجم بلعیده شده بستگی دارد که میتواند باعث سوختگی دهان و مری شوند که مشکل در بلع و ترشح بیش از حد بزاق، درد در دهان، مری، شکم و قفسه سینه را موجب میشود. در صورتی که علائم جدی بالینی در این افراد مشاهده شود، ارجاع به پزشک الزامی است. رقیقسازی در مورد مسمومیت با این ترکیبات هم باید صورت گیرد.
سلامتی شما آرزوی ما است.
منابع
- دکتر امیر بقایی (متخصص سمشناسی). مجله سلام سلامت.
