خانه / آموزش / یادگیری آسان / مطالعه و حافظه / چگونگی کارکرد حافظه
کارگاه آموزشی الفبای بورس

چگونگی کارکرد حافظه

تاکنون روانشناسان چندین بار سازمان حافظه و اهداف الگوهای حافظه را مورد بررسی قرار داده اند. آنان متوجه شدند که اطلاعات موجود در حافظه که قبلاً توسط افراد شناخته یا تجربه شده است، بطور فراوانی تغییر پیدا می کند. کشف این روانشناسان، یکی از اصول تازه ای است که می تواند در بهبود حافظه ی شما بکار رود. برای مثال، اگر شما اطلاعات کنونی حافظه را با برخی چیزهایی که قبلاً تجربه کرده اید یا شناخته اید پیوند بزنید، بیشترین یادآوری را خواهید داشت.

در سال ۱۹۶۸ روانشناسانی که درباره ی حافظه مطالعه می کردند از جمله ریچارد اتکینسون و ریچارد شیفرین، الگوی فرآیند اطلاعات را بسط دادند که بعدها به الگوی «اتکینسون – شیفرین» معروف شد. در الگوی اتکینسون – شیفرین، حافظه به عنوان یک مجموعه ای از گام های متمایز مورد بررسی قرار می گیرد. یعنی اطلاعات از یک حافظه به حافظه ی دیگر می رود و در آنجا اندوزش می شود. در این الگوی پیشنهادی، اطلاعات در حافظه ی حسی تنها برای ۲ ثانیه ذخیره می شوند و سپس به سرعت ناپدید می شوند، مگر اینکه به حافظه ی دیگری انتقال داده شوند. حافظه ی بعدی، حافظه ی کوتاه مدت است. (که معمولاً «حافظه کاری» نیز نامیده می شود.) در حافظه ی کوتاه مدت تصویر ذهنی تنها برای مدت بسیار کوتاهی باقی می ماند و به تدریج اما خیلی سریع (حدود ۱۰ الی ۱۲ ثانیه) از بین می رود. بهترین راه برای نگهداری اطلاعات در حافظه، تکرار آن است. هر اندازه اطلاعات بیشتر تکرار شود به همان اندازه بر امکان یادآوری آن افزوده می شود. عدم تکرار، حافظه ی کوتاه مدت را مختل می سازد. در حافظه ی کوتاه مدت اطلاعات جدید جای اطلاعات قدیم را می گیرند. گنجایش حافظه ی کوتاه مدت بین ۲±۷ قطعه تغییر می یابد و بطور متوسط می توان هفت قطعه اطلاعات را در حافظه ی کوتاه مدت نگهداری نمود. با تکرار، اطلاعات در حافظه ی بلندمدت ذخیره می شوند و بطور منسجمی در آنجا باقی می مانند. حافظه ی بلندمدت بر خلاف حافظه ی کوتاه مدت از نظر گنجایش و زمان محدودیت ندارد.

بنابراین، اگر شما می خواهید که حافظه تان را بهبود ببخشید، تکرار هر یک از اطلاعات برای انتقال به حافظه ی بلندمدت از اهمیت زیادی برخوردار است.

گاهی اوقات، شما برای یادآوری چیزی که مدت هاست به آن فکر نکرده اید، ذهن تان درگیر است و ممکن است فکر کنید که اطلاعات مخصوص آن چیز کاملاً از بین رفته باشد، این در حالی است که اگر بدانید چطور آن اطلاعات را بازیابی کنید، شما می توانید آنها را به خوبی به یاد بیاورید.

از ادراک حافظه ی فعال تا ادراک حافظه ی بلندمدت
شاید بارزترین مشخصه ی حافظه ی کوتاه مدت، گنجایش بسیار محدود آن باشد که بطور متوسط برابر با هفت ماده به اضافه و منهای دو ماده (۲±۷) است. بعضی افراد تنها پنج ماده و عده ای تا نه ماده را می توانند در حافظه نگه دارند. با توجه به اینکه انسان ها از نظر توانایی های حافظه تفاوت های زیادی با هم دارند، مشخص کردن چنین رقم دقیقی که قابل اطلاق به همه باشد، غیر ممکن به نظر می آید، اما این تفاوت ها در درجه ی اول مربوط به حافظه ی بلندمدت است. گنجایش حافظه ی کوتاه مدت اکثر بزرگسالان برابر با ۲±۷ ماده است. جورج میلر در سال ۱۹۶۵ چنان تحت تاثیر ثبات این رقم قرار گرفت که آن را «هفت سحرآمیز» نام نهاد، و اکنون می دانیم که این حد در تمامی فرهنگ ها، صادق است. برای آزمایش حافظه کوتاه مدت خود کافی است که دفعه ی بعد که به فهرستی از اسامی برخوردید (مثلاً فهرست بازیگران سریال) یکبار آن را بخوانید و ببینید چند نام را می توانید به ترتیب صحیح به یاد بیاورید. رقمی که بدست می آید احتمالاً بین ۵ و ۹ خواهد بود. علاوه بر این، برای رمزگردانی اطلاعات در حافظه ی کوتاه مدت یا فعال، ابتدا باید توجه ی ما بر آن اطلاعات متمرکز شود. از آنجا که توجه امری انتخابی است، تنها آنچه انتخاب شود به حافظه ی کوتاه مدت راه می یابد. این بدان معنی است که بخش عمده ی آنچه در معرض حواس قرار می گیرد هرگز به حافظه ی کوتاه مدت راه نمی یابد و مسلماً برای بازیابی بعدی نیز در دسترس ما نیست. در واقع بخش عمده ی «ناتوانی حافظه» ناشی از کم توجهی است. برای مثال، اگر از فروشگاهی خرید کرده باشید و از شما رنگ لباس صندوق دار را بپرسند ممکن است نتوانید جواب درستی بدهید. این امر نه به خاطر ناتوانی حافظه ی شما، بلکه به این دلیل است که شما اصلاً به رنگ لباس صندوق دار توجه نداشته اید.

برخی موانع در به خاطر آوردن
پژوهشگران دریافته اند که برخی موانع شناختی وجود دارند که موجب می شوند به تدریج از قدرت یک حافظه ی کاسته شود. یکی از این موانع، مواجه شدن با نام ها یا واژه های کشیده و طولانی است، به خصوص وقتی این نام ها یا واژه ها از املای عجیب و هجاهای بسیاری تشکیل شده باشند. در این شرایط حتی تلاش برای ایجاد یک تصویرسازی ذهنی از این نام ها یا واژه ها نیز اثربخش نیست، زیرا در حین گفتن این نام ها یا واژه های کشیده و طولانی، یک بخش جدیدی از نام ها یا واژه های دیگر به حافظه ی شما وارد می شوند. اما شما می توانید با شناخت اصل تقطیع و تغییر فراخنای حافظه بر این مشکل غلبه کنید.

مانع دیگر در یادگیری و حافظه «تداخل» است. تداخل یعنی تعارض بین اطلاعات حافظه به گونه ای که یادگیری اطلاعات جدید به دلیل مداخله تجارب قبلی دشوار می گردد و یا یادآوری اطلاعات قدیمی به دلیل وجود اطلاعات جاری مشکل می شود. شما با توجه کردن می توانید آنچه را که فراموش کرده اید، به یاد بیاورید.

چهار مولفه برای حافظه ی فعال
حافظه ی فعال مانند یک جعبه ی اندوزش موقتی کار می کند. در حقیقت، امروزه روانشناسان شناختی معتقدند که حافظه از چندین مولفه تشکیل شده است. شما می توانید با پردازش اولیه اطلاعات در حافظه تان، هر یک از این مولفه ها را بهبود ببخشید. بر طبق الگوی حافظه ی فعال که توسط آلن بدلی در سال ۲۰۰۰ بسط پیدا کرد، چهار مولفه ی اصلی وجود دارند که این چهار مولفه با هم موجب می شوند شما چندین تکه یا قطعه اطلاعات را در ذهن تان نگه دارید.

چهار مولفه ی کلیدی حافظه ی فعال، از طریق مولفه ای که «هماهنگ سازی مرکزی» نامیده می شود هماهنگ می شوند. مولفه ی هماهنگ سازی مرکزی مسئولیت اداره ی سه مولفه ی دیگر را نیز بر عهده دارد. این سه مولفه عبارتند از: «انباره ی موقت شنیداری»، «انباره ی موقت دیداری – فضایی»، و «حلقه ی واج شناسی». یک راه برای تقویت حافظه، بهبود توانایی هر یک از این عناصر حافظه ی فعال برای پردازش اطلاعات است. با این کار شما می توانید اطلاعات مهم را بطور موثری به حافظه ی بلندمدت انتقال دهید.

چگونگی کارکرد حافظه ی بلندمدت
حافظه ی بلندمدت با اطلاعاتی سر و کار دارد که از چند دقیقه (مثلاً نکته ای که در اوایل گفتگو آمده) تا سراسر عمر (مثلاً خاطرات دوران کودکی شخص بزرگسال)، باید در حافظه نگهداری شود. عموماً حافظه ی بلندمدت به آن سیستم از مغز اشاره دارد که توانایی ذخیره و بازیابی اطلاعات را به صورت تقریباً ماندگار داراست. نظریات مختلفی در خصوص چگونگی ثبت اطلاعات در این حافظه وجود دارد. یک نظریه حاکی از آن است که اطلاعات ابتدا وارد حافظه ی فعال شده و پس از طی یک فاصله ی زمانی وارد حافظه ی بلندمدت می گردد. نظریاتی هم وجود دارند که می گویند این دو حافظه به صورت موازی و با هم کار می کنند. آنچه تاکنون مسلم است این است که محدودیتی برای ظرفیت حافظه ی بلندمدت وجود ندارد. مردم همواره در حال آموختن معلومات و مهارت های تازه ای در طول زندگی خود هستند. یک مدل ساده از حافظه درک کارکرد آن را واضح تر می کند:

مدل ساده از حافظه و درک کارکرد آن

مدل ساده از حافظه و درک کارکرد آن

بر اساس این مدل، اطلاعاتی که وارد مغز می شود، ابتدا موقتاً در حافظه ی حسی ذخیره می گردد. اگر ما به آن توجه نشان دهیم، آنگاه این اطلاعات وارد حافظه ی فعال یا کوتاه مدت شده و قابل استفاده می گردد. در نهایت از طریق فنون کدنگاری مانند تکرار و مرور ذهنی، این اطلاعات به حافظه ی بلندمدت انتقال می یابد. بازیابی اطلاعات از حافظه ی بلندمدت آن را مجدداً به حافظه ی فعال وارد کرده و فعال و قابل استفاده می سازد.

سه نوع حافظه ی بلندمدت
روانشناسان حافظه ی بلندمدت را به سه نوع حافظه تقسیم کرده اند، اگرچه این تقسیم بندی تمایزات واقعی این سه نوع حافظه را به ما نشان می دهد، با این حال با فنون مختلف می توان این سه نوع حافظه را بهبود بخشید. این سه نوع حافظه عبارتند از:

  • حافظه ی رویدادی
  • حافظه ی معنایی
  • حافظه ی روندی

۱) حافظه ی رویدادی
حافظه ی رویدادی که حافظه ی رویدادهای ویژه نیز نامیده می شود شامل خاطرات ما از تجارب شخصی خودمان است. به بیان دیگر این حافظه اتفاقاتی را که در زندگی ما رخ داده اند و به زمان و مکان خاصی وابسته اند شامل می شود. تصاویر دیداری در این حافظه نقش عمده ای ایفا می کنند. سعی کنید به خاطر بیاورید اولین روزی که وارد دانشگاه شدید چه افراد یا چه چیزهای تازه دیدید؟ برای انجام این کار، شما صحنه های آن روز را در ذهن خود مرور می کنید و به یاد می آورید که چه چیزها یا چه افرادی را دیده اید. نشانه ای مربوط به زمان و مکان به ما در بازیافت اطلاعات از این بخش کمک می کند.

۲) حافظه ی معنایی
حافظه ی معنایی محل ذخیره معانی است و معمولاً اطلاعات در آن به صورت گزاره و طرح واره ذخیره می شوند. گزاره کوچک ترین واحد اطلاعات است و می توان آن را درست یا غلط نامید. جمله ی «جان کتاب جدید را خرید.» شامل دو گزاره است: ۱) جان کتاب را خرید. ۲) کتاب جدید است. گزاره ها برای بازنمایی یا معرفی واحدهای کوچک مناسب اند، اما زمانی که بازنمایی مجموعه های بزرگتری از دانش سازمان یافته مورد نظر است چندان سازگار نیستند. در این گونه موارد از طرح واره که یک ساختار انتزاعی و معرف اطلاعات ذخیره شده در حافظه است استفاده می شود.

۳) حافظه ی روندی
حافظه ی روندی مربوط به چگونگی انجام امور به ویژه فعالیت های فیزیکی یا جسمانی مانند بازی های ورزشی است. از نظر «اسلاوین» این نوع حافظه ظاهراً در یک رشته زوج «محرک – پاسخ» ذخیره می شود. اگر مدت ها دوچرخه سواری نکرده باشید، به محض اینکه شروع به این کار کردید، محرک ها پاسخ ها را فرا می خوانند. وقتی که دوچرخه به سمت چپ خم می شود (یک محرک)، شما به طور غریزی وزن خود را به سمت راست می دهید تا تعادل خود را حفظ کنید (یک پاسخ). به همین سبب هرچه یک عمل بیشتر تکرار می شود حالت خودکارتری به خود می گیرد. به طور خلاصه، حافظه ی روندی به دانستن چگونه انجام دادن یک عمل گفته می شود.

اولین گام در به یاد آوردن هر چیزی توجه کردن، در سلامتی کامل بودن، داشتن یک خواب خوب، هوشیار بودن، داشتن تجهیزات ذهنی، و توجه به فرآیندهای ذهنی برای کمک به یادآوری بیشتر است. حافظه ی فانتومی دور از دسترس نیست.

برای مشاهده منابع اینجا کلیک کنید.

برای مشاهده منابع اینجا کلیک کنید.

مقاله علمی و آموزشی «چگونگی کارکرد حافظه»، نتیجه ی تحقیق و پژوهش، گردآوری، ترجمه و نگارش هیئت تحریریه پورتال یو سی (شما می توانید) می باشد. در این راستا کتاب راهنمای ارتقای حافظه در ۳۰ روز، نوشته ی دکتر جنی گراهام اسکات، ترجمه زهرا ترازی از انتشارات کعبه دل، منتشر شده در آبان ۱۳۹۲ با شابک ۹-۳۶-۵۲۷۲-۶۰۰-۹۷۸ به عنوان منبع اصلی مورد استفاده قرار گرفته است.

با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone
آموزش مکالمه خیلی ضروری زبان انگلیسی در ۴۵ روز

دیدگاه خود را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود. بخش های الزامی با * مشخص شده اند. *

*

x

پیشنهاد یو سی برای مطالعه

چگونه احساسات منفی به بدن و سلامت شما آسیب می رساند؟

چگونه احساسات منفی به بدن و سلامت شما آسیب می رساند؟

احساس تنها یک کلمه زیبا نیست! بلکه این موضوع مستقیماً بر شیوه ...