خانه / آموزش / سلامتی / بیماری و درمان / همه ی آنچه که از سوختگی ها باید بدانید
لقمه های انگلیسی

همه ی آنچه که از سوختگی ها باید بدانید

سوختگی ها، ضایعات بافتی هستند که به علل زیر ایجاد می شوند:

  • حرارت زیاد
  • اشعه مانند نور خورشید و سایر منابع ماوراء بنفش، اشعه ایکس، اشعه گاما
  • مواد شیمیایی سوزاننده
  • جریان الکتریسیته

عمق سوختگی نشان دهنده شدت یک سوختگی بوده و تعیین می کند که آیا آن سوختگی نیاز به درمان دارد یا خیر. سوختگی ها از نظر عمق به سه نوع تقسیم می شوند:

عمق و درجه سوختگی

عمق و درجه سوختگی

سوختگی درجه ۱
این نوع سوختگی، کم خطرترین نوع سوختگی است که تنها به لایه خارجی پوست آسیب وارد می کند و فقط سبب قرمزی، تورم و حساسیت پوست می شوند و بطور طبیعی بدون باقی گذاشتن اثری از خود، بهبود می یابند. سوختگی های درجه یک کوچک، معمولاً نیازی به مراقبت پزشکی ندارند.

سوختگی درجه ۲
این نوع سوختگی ایجاد تاول می کند و علائم دیگری همچون پوست قرمز، سفید و یا لکه دار، التهاب و درد دارد که مستعد عفونت است.

سوختگی درجه ۳
جدی ترین نوع سوختگی که تمام لایه های پوست و چربی زیر آن را درگیر می کند، سوختگی درجه ۳ است. این نوع سوختگی، ضخامت کاملی از پوست را درگیر می کند. محل سوختگی به رنگ خاکستری در می آید و ممکن است با وجود وسعت سوختگی، دردی نداشته باشند زیرا اعصاب مربوط به درد نیز در این موارد از بین رفته اند.

هرچه وسعت و طول مدت سوختگی بیشتر باشد، میزان خطر آن بیشتر است. حتی سوختگی های درجه یک هم اگر خیلی وسیع باشند خطرناک خواهند بود. سوختگی های بیشتر از ۳ سانتیمتر باید توسط پزشک معاینه شوند. در سوختگی های وسیع، برای ارزیابی سوختگی از قانون ۹ استفاده می کنیم. هر شخصی که بیش از ۹ درصد دچار سوختگی شده باشد، حتی اگر سوختگی وی از نوع سطحی هم باشد، نیاز به مراقبت در بیمارستان دارد. شوک و عفونت از خطرات اصلی هستند که سوختگی های وسیع را تهدید می کند. قانون ۹ یک راه مهم در ارزیابی خطر و تعیین نیاز به سروم یا انتقال خون است. بعد از ۴۸ ساعت که از سوختگی گذشت، خطر اصلی بروز عفونت است. شما می توانید با انواع اقدامات درمانی در شرایط مختلف سوختگی آشنا شوید.

درمان های عمومی برای سوختگی ها

آتش گرفتن لباس
اگر با فردی که لباسش آتش گرفته برخورد کردید، اقدامات زیر را انجام دهید:

  1. فوراً مصدوم را روی زمین بخوابانید.
  2. اگر کپسول آتش نشانی در دسترس است از آن استفاده کنید، در غیر این صورت، سمتی از بدن که آتش گرفته است را روی زمین بغلتانید. اینکار موجب محرومیت آتش از اکسیژن شده و در نتیجه آتش خاموش می شود.

بعد از خاموش شدن آتش، به روش زیر اقدام به خنک نمودن مصدوم نمایید:

  1. لباس های داغ می توانند سبب سوختگی های شَدید شوند، بنابراین یا آنها را در بیاورید یا آنها را با آب، سرد نمایید.
  2. با ریختن آب روی مصدوم (به آرامی) به مدت ۱۰ دقیقه وی را خنک نمایید.
  3. پاک و آزاد بودن راه تنفسی را کنترل نمایید.
  4. با استفاده از باندهای تمیز سوختگی را بپوشانید تا خطر ایجاد عفونت را کاهش دهید.
  5. اگر مصدوم هوشیار است برای جایگزینی آب از دست رفته به وی آب بدهید.

سوختگی با مایعات جوش
در این موارد آسیب بافتی به سرعت رخ می دهد. سریع ترین کاری که در این موارد باید انجام داد کاهش درجه حرارت است. سرد کردن ممکن است شدت ضایعه را بسیار کم کند و به سرعت سبب کاهش درد می شود. روش برخورد با این نوع سوختگی به صورت زیر است:

  1. لباسی که در محل سوختگی قرار دارد را بیرون آورید. (معمولاً با بریدن و قیچی کردن)
  2. هر گونه شئی فشارنده ای مانند انگشتر، النگو یا ساعت را بیرون آورید.
  3. محل سوختگی را به مدت حداقل ۱۰ دقیقه زیر شیر آب سرد قرار دهید.
  4. از کره، پماد یا لوسیون برای سوختگی استفاده نکنید.
  5. چیزهایی که روی سوختگی چسبیده است را از آن جدا نکنید.

سوختگی های شیمیایی
سوختگی های شیمیایی معمولاً بر اثر ریختن اسیدهای قوی از باتری اتومبیل یا قلیاهایی همچون سود سوزآور (سدیم هیدروکسید) و یا مواد سفید کننده قوی ایجاد می شوند. ویژگی های سوختگی های شیمیایی عبارتند از:

  • احساس سوزن سوزن شدن در پوست
  • رنگ شدن و بی رنگی سریع
  • قرمز شدن، تاول زدن یا پوسته پوسته شدن

نحوه برخورد با فرد دچار سوختگی شیمیایی عبارت است از:

  1. فوراً قسمتی که دچار سوختگی شده را زیر شیر آب بگیرید. این کار سبب رقیق شدن ماده شیمیایی و کاهش شدت سوختگی می گردد. اگر ماده شمیایی به صورت پودر است ابتدا با یک برس نرم آن را از روی پوست پاک کنید.
  2. در همان حالی که شستشو می دهید، لباس های آلوده به مواد شیمیایی را در آورید.
  3. روی ضایعه را پانسمان کنید.
  4. مصدوم را به بیمارستان برسانید.

نکته: اگر مصدوم را روی زمین درمان می کنید، دقت نمایید که آب زیر او جمع نشود.

سوختگی های شیمیایی چشم
مواد قلیایی بسیار خطرناک تر از مواد اسیدی هستند زیرا بطور عمیق تری به بافت چشم نفوذ کرده و پاک کردن آن بسیار مشکل تر است. خطر اصلی در این موارد، از دست دادن بینایی به علت آسیب به قرنیه است. هیچ چاره ای جزء شستشوی سریع چشم وجود ندارد که به صورت زیر انجام می گردد:

  1. سر مصدوم را زیر شیر آب قرار دهید و اجازه دهید که آب روی چشم او بریزد. سر مصدوم را محکم نگه دارید تا مانع از ریختن آب در چشم سالم او شوید.
  2. لازم است در هنگام شستشو، چشم باز بماند. اگر مصدوم قادر به این کار نیست باید شما پلک هایش را باز نگه دارید.
  3. هرچه بیشتر شستشو طول بکشد، بهتر است. برای یک سوختگی با مواد قلیایی، ۱۰ دقیقه زمان زیادی نیست. اگر هر دو چشم آسیب دیده اند بطور متناوب هر چشم را ۱۰ ثانیه شستشو دهید.
  4. بعد از شستشو با استفاده از یک باند استریل روی چشم را بپوشانید.
  5. هرچه سریع تر مصدوم را به بیمارستان برسانید.

نکته: اگر آب در دسترس نیست، هر نوع مایعی که در دسترس است مثل نوشابه یا شیر را می توانید استفاده کنید. اگر هیچ مایعی در دسترس نیست، می توانید از ادرار استفاده کنید. ادرار معمولاً استریل بوده و بی ضرر است.

سوختگی ناشی از گاز اشک آور
این ماده، سبب آزردگی چشم ها و راه تنفسی می شود و می تواند منجر به استفراغ گردد. این آثار معمولاً پس از ۱۵ دقیقه از بین می روند، گرچه ممکن است چشم ها تا مدت بیشتری دردناک باقی بمانند.

نکته: به کار بردن گاز اشک آور روی فردی که مبتلا به آسم است، می تواند موجب حمله آسم شود.

علائم تشخیص سوختگی ناشی از گاز اشک آور عبارتند از:

  • ریزش اشک از چشم
  • سرفه و عطسه غیر قابل مهار
  • احساس سوختگی در پوست و گلو
  • سفت شدن قفسه سینه و اشکال در تنفس

مهم ترین کار در مواجه با گاز اشک آور، رساندن خود یا مصدوم به هوای آزاد است و لازم به توجه می باشد که:

  1. شستن چشم ها معمولاً ضروری نیست و البته می تواند زمان آزردگی چشم را طولانی کند.
  2. مناطقی را که توسط این گاز دچار آسیب شده اند، مالش ندهید.
  3. اگر چشم ها دردناک هستند، آنها را باد بزنید تا سرعت تبخیر باقیمانده گاز اشک آور افزایش پیدا کند. اما چشم ها را نمالید.
  4. اگر مقدار زیادی از ماده شیمیایی در یک مکان خفه و بسته استنشاق شده است، شرایط انتقال مصدوم به بیمارستان را فراهم کنید.

سوختگی های الکتریکی
در برخورد با فردی که برق گرفته اقدامات زیر را انجام دهید:

  1. فیوز برق را قطع کنید.
  2. در صورت لزوم از یک چوب دستی استفاده کنید و اتصال برق را از بیمار جدا نمایید. در این زمان باید شما روی قطعه ای لاستیک خشک یا کتاب یا روزنامه چند لا شده بایستید.
  3. وضعیت تنفسی و نبض مصدوم را کنترل نمایید.
  4. اگر لازم است، شروع به تنفس مصنوعی و ماساژ قلبی نمایید.
  5. اگر مصدوم بیهوش است، او را در وضعیت ریکاوری قرار دهید.
  6. سوختگی را در نقاطی که برق وارد بدن شده و از آن خارج شده با ریختن آب و سرد کردن آن درمان کنید.
  7. از یک بانداژ استریل برای پانسمان استفاده کنید.

نکته: هیچگاه از آب در زمانی که مصدوم هنوز با برق تماس دارد، استفاده نکنید.

سوختگی های دهان و گلو
خطر اصلی در این موارد تورم بافت نرم حنجره است که منجر به انسداد راه تنفسی گشته و در نتیجه خفگی رخ می دهد. علل این نوع سوختگی عبارتند از:

  • نوشیدن آب جوش
  • نوشیدن سموم فرساینده
  • استنشاق هوای گرم یا بخار یا گاز

درمان سوختگی های دهان و گلو به صورت زیر است:

  1. هر گونه فشار روی گردن را آزاد کنید، مانند باز کردن یقه.
  2. مصدوم را تشویق به آرامش کنید.
  3. بطور منظم به او آب بدهید. دادن قطعات یخ یا بستنی بسیار سودمندتر است.
  4. مصدوم را سریعاً به بیمارستان برسانید.

اگر مصدوم بیهوش است، او را در وضعیت ریکاوری قرار دهید. در صورت لزوم اقدام به احیاء نمایید.

نکته: در سوختگی های صورت، به هیچ عنوان روی موضع آسیب را نپوشانید تا منجر به انسداد راه تنفسی نشود.

آفتاب سوختگی
آفتاب سوختگی به علت قرار گرفتن به مدت طولانی در زیر آفتاب شَدید ایجاد می شود. نور خورشید حاوی اشعه ماوراء بنفش است که سلول های لایه خارجی پوست را تخریب کرده و به عروق خونی کوچک که در زیر پوست قرار دارد آسیب می رساند. آفتاب سوختگی از سوختگی جزئی تا تاول های شَدید را می تواند شامل شود. اقدامات زیر در هنگام آفتاب سوختگی موثر است:

  1. از نور خورشید پرهیز کنید و به سایه بروید.
  2. زیر دوش آب سرد بروید.
  3. از فشار آوردن روی پوست سوخته شده پرهیز کنید.
  4. در موارد خفیف آفتاب سوختگی می توانید روی محل سوختگی، لوسیون کالامین و یا حتی ماست معمولی بمالید.
  5. در موارد شَدید، مراقب تاول ها باشید.
  6. از داروهای مُسکن مثل آسپرین و استامینوفن استفاده کنید.
  7. اگر سوختگی شَدید است به پزشک مراجعه کنید.

نکته: هیچگاه تاول ها را نترکانید زیرا با این کار موجب بروز عفونت می شوید. تنها با قرار دادن پنبه روی آنها، بدون آنکه فشاری روی تاول وارد آورید، از آن محافظت نمایید. اگر تاول پاره شد، باید با بانداژ استریل آن را پانسمان کرد و سپس روی آن را با پنبه و چسب بپوشانید.

به صورت عمومی می توان سوختگی ها را به دو دسته تقسیم کرد و موارد مهم را برای آنها به شرح زیر نام برد:

۱) سوختگی سطحی

  • برای التیام درد، سطح سوخته را خنک کنید. محل سوختگی را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه یا تا زمانی که درد آن التیام یابد، زیر آب خنک (نه خیلی سرد) نگه دارید، یا یک حوله تمیز را در آب خنک بخیسانید و روی سطح سوخته بگذارید.
  • حلقه یا سایر اجسامی که به ناحیه سوخته فشار وارد می کنند را خارج نمایید. این کار را سریع، به آرامی و قبل از تورم ناحیه سوختگی انجام دهید.
  • تاول های کوچک (اندازه ناخن انگشت کوچک دست) را نترکانید. در صورتی که تاول ها ترکید، محل آن را با آب و صابون ملایم تمیز کنید. پماد آنتی بیوتیک روی آن بمالید و با گاز استریلی که به آن نمی چسبد روی آن را بپوشانید.
  • در صورت نیاز، مُسکن هایی مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و یا استامینوفن میل کنید.

۲) سوختگی جدی
در زمان سوختگی های جدی باید بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید و تا زمان رسیدن نیروی امداد، اقدامات زیر را انجام دهید:

  • فرد سوخته را در مقابل سایر آسیب ها محافظت کنید. مطمئن شوید که فرد آسیب دیده در معرض مواد آتش گیر و یا دود و گرما قرار نداشته باشد.
  • گردش خون را بررسی و به تنفس، سرفه ها و حرکت فرد توجه کنید. در صورت نیاز، احیاء قلبی – ریوی را شروع کنید.
  • زیورآلات، کمربند و سایر اجسامی که ایجاد فشار می کنند، بخصوص آنهایی که در اطراف محل سوختگی و یا گردن قرار دارند را جدا کنید، زیرا ناحیه سوختگی به زودی متورم می شود. اما لباسی که در اثر سوختگی به پوست بدن چسبیده است را جدا نکنید.
  • سوختگی های شَدید و بزرگ را در آب سرد فرو نبرید. چنین کاری ممکن است موجب از دست دادن گرمای بدن یا افت فشار و کاهش جریان خون شده و در نتیجه به فرد شوک وارد کند.
  • محل سوختگی را در سطح بالاتری از قلب قرار دهید.
  • محل سوختگی را بپوشانید. برای این کار از باند خنک و مرطوب و یا یک لباس تمیز استفاده کنید.

سلامتی شما آرزوی ما است.

برای مشاهده منابع اینجا کلیک کنید.

برای مشاهده منابع اینجا کلیک کنید.

مقاله علمی و آموزشی «همه ی آنچه که از سوختگی ها باید بدانید»، نتیجه ی تحقیق و پژوهش، گردآوری و نگارش هیئت تحریریه پورتال یو سی (شما می توانید) می باشد. در این راستا کتاب ها و مقالات زیر به عنوان منابع اصلی مورد استفاده قرار گرفته اند:

  1. کتاب کمک های اولیه، نوشته ی فریده داهیم از انتشارات آوای زندگی، منتشر شده در ۱۳۹۳ با شابک ۲-۷-۹۴۱۴۷-۶۰۰-۹۷۸
  2. کتاب کمک های اولیه و فوریت های پزشکی، نوشته ی رابرت یانگسون و ترجمه دکتر فرهاد همت خواه از انتشارات عصر کتاب، منتشر شده در ۱۳۸۱ با شابک ۳-۴۹-۵۷۲۳-۹۶۴
  3. مقاله «چهارشنبه سوری» از مجله سلام سلامت

لقمه های انگلیسی

دیدگاه خود را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود. بخش های الزامی با * مشخص شده اند. *

*