مراحل تصمیمگیری: با پیروی از این 7 گام اساسی، تصمیمهای صحیح و منطقی بگیرید
تصمیمگیری بخش بزرگی از زندگی روزمره همه ما را تشکیل میدهد. زندگی ما انسانها بر پایه تصمیمهایی بنا میشود که در مراحل مختلف میگیریم. تصمیمگیری نیز مانند هر فرآیند دیگری از چندین مرحله مختلف تشکیل شده است، بنابراین صرف نظر از شغل و موقعیت اجتماعی، بهتر است با مراحل تصمیمگیری آشنا باشیم. چرا که بدون آشنایی با این مراحل، نمیتوانیم با اطمینان کافی، یک تصمیمگیری صحیح و منطقی انجام دهیم.
اگر به این حوزه علاقمندید، مقاله آموزشی تصمیم گیری موفق را مطالعه کنید.
همه ما روزانه در موقعیتهای مختلف تصمیمگیری قرار میگیریم. به عنوان مثال هنگامی که برای خرید پنیر صبحانه به سوپرمارکت میرویم و از بین پنیرهای موجود یکی را انتخاب میکنیم، مراحل تصمیمگیری را سپری میکنیم. حساسیت این تصمیمها چندان زیاد نیست. بنابراین حتی اگر مراحل تصمیم گیری را به دقت مرور نکنیم هم اتفاق خاصی نمیافتد. اما موقعیتی را در نظر بگیرید که قرار است برای انتخاب رشته دانشگاه تصمیم بگیریم. در این شرایط باید مراحل تصمیمگیری را به دقت طی کنیم. زیرا تبعات این تصمیم در تمامی مراحل زندگی و شغلی همراهمان خواهد بود. به این ترتیب، تصور کنید که توجه به مراحل تصمیم گیری برای مدیر ارشد یک سازمان یا ارگان تا چه اندازه حیاتی خواهد بود!
اکنون که با چند مثال ساده، اهمیت تصمیمگیری آشکار شد، سخن خود را با 7 گام از مراحل تصمیمگیری پیش میگیریم. آشنایی با این مراحل به شما کمک میکند که در موقعیتهای مختلف، دست به تصمیمگیری صحیح و منطقی بزنید.
7 گام از مراحل تصمیمگیری برای دستیابی به نتیجه مطلوب
1) تعریف یا شناسایی مسئله
اولین گام از مراحل تصمیمگیری، تعریف مسئله و شناسایی کلیه ابعاد آن است. حقیقت این است که تا زمانی که تعریف دقیقی از مسئله در ذهن ما شکل نگیرد، نمیتوانیم در خصوص آن تصمیم بگیریم. زیرا هر مسئله ابعاد مختلفی دارد که بدون شناسایی آنها، تصمیمگیری به فرآیندی دشوار و طاقتفرسا تبدیل میشود.
با تعریف مسئله، تمامی ابعاد آن در ذهن ما طبقهبندی میشود. به این ترتیب به راحتی میتوانیم با تصور کردن سناریوهای مختلف، به تخمین نتایج بپردازیم. از این رو طی کردن مراحل تصمیم گیری نیز به مراتب سادهتر میشود.
به عنوان مثال تصور کنید که قرار است بخشی از پسانداز خود را در جای مناسبی سرمایهگذاری کنید. بدون شک تصمیمگیری بدون شناسایی بازار بورس، صندوقهای سرمایهگذاری، بازار ارز و مواردی از این قبیل، میسر نخواهد بود.
اگر به این حوزه علاقمندید، مقاله آموزشی کاتالیزورهای رسیدن به موفقیت را مطالعه کنید.
2) جمعآوری اطلاعات در خصوص مسئله
پس از تعریف مسئله و پیدا کردن ذهنیت در خصوص مسئله، اکنون لازم است که اطلاعاتی در خصوص ابعاد مختلف مسئله جمعآوری کنیم. جمعآوری این اطلاعات یکی از مهمترین مراحل تصمیمگیری است.
در این مرحله باید دقت زیادی در خصوص منابعی که قرار است از آن اطلاعات کسب کنیم، داشته باشیم. زیرا هر اطلاعات اشتباهی ممکن است به یک تصمیمگیری اشتباه منجر شود. چه بسا در بسیاری از مواقع با کسب اطلاعات متوجه میشویم که بهتر است، بیخیال این موضوع شویم و در حوزه دیگری به کسب اطلاعات بپردازیم.
برای روشنتر شدن این مرحله از تصمیمگیری، همان مثال سرمایهگذاری را تصور کنید. فرض کنید که طبق اطلاعات جمعآوری شده، به این نتیجه رسیدهاید که بهتر است بازار بورس را برای سرمایهگذاری انتخاب کنید. اکنون لازم است در خصوص اینکه بهتر است چه سهامی را بخرید و میزان ریسک این نوع سرمایهگذاری چقدر است، اطلاعاتی را به دست بیاورید.
3) شناسایی راهحلهای موجود
همیشه برای حل یک مسئله چندین راه وجود دارد. بنابراین بهتر است در مواجه با مسائل مختلف، تصمیم عجولانهای نگیریم. زیرا هرچه که بیشتر روی مسئلهای زمان و انرژی صرف کنیم، راهحلهای بیشتری را نیز برای آن شناسایی خواهیم کرد.
اکنون ممکن است این سوال برایتان به وجود آید که شناسایی راهحلها چه نقشی در فرآیند تصمیمگیری دارد؟ حقیقت این است که هرچه راههای بیشتری را برای حل یک مسئله شناسایی کنیم، افق دید ما نسبت به مسئله نیز کاملتر میشود. بنابراین انتخاب بین بهتر و بهترین نیز سادهتر خواهد بود.
برای مثال مدیر سازمانی را تصور کنید که قصد دارد، فردی را به عنوان مدیر تبلیغاتی استخدام کند. در صورتی که این مدیر تنها از چند نفر محدود بخواهد رزومه کاری خود را در این زمینه ارسال کنند، برای انتخاب فرد مورد نظر خود تنها چند گزینه محدود روی میز دارد. این در حالی است که میتواند با انتشار یک آگهی استخدام رزومههای مختلفی از افراد گوناگون با مهارتهای مختلف را جمعآوری کند. بنابراین تعداد گزینهها و احتمال تصمیمگیری صحیح، نیز افزایش خواهد یافت.
اگر به این حوزه علاقمندید، مقاله آموزشی پیروزی در زندگی را مطالعه کنید.
4) ارزیابی راهحل
پس از شناسایی راهحلهای مختلف برای تصمیمگیری در خصوص یک مسئله، نوبت به ارزیابی کلیه راهحلهای موجود میرسد. گام ارزیابی نیز یکی دیگر از مهمترین مراحل تصمیمگیری است. زیرا در این گام قرار است روشهای مختلف امتیازدهی شوند.
در مرحله ارزیابی راهحلها، از تمامی اطلاعات بدست آمده در مراحل قبل استفاده میشود و در نهایت این اطلاعات هستند که میتوانند به فرآیند طبقهبندی دقیق راهحلها کمک کنند.
در مثال قبل، پس از جمعآوری رزومه، مدیر میتواند گزینههای موجود را بر اساس تخصص افراد و مهارتهای مورد نیاز در سمت خالی سازمان مورد ارزیابی قرار دهد. طبیعتاً برخی از گزینهها در این مرحله حذف خواهند شد. برخی نیز در صدر جدول انتخاب قرار میگیرند.
مدیران معمولاً در این مرحله برای تصمیمگیری صحیح از الگوریتمها و ماتریسهای تصمیمگیری استفاده میکنند.
5) انتخاب گزینه مورد نظر از بین راهحلهای موجود
پس از ارزیابی گزینههای موجود و اولویتبندی آنها، اکنون نوبت آخرین گام از مراحل تصمیمگیری یعنی انتخاب راهحل است. انتخاب گزینه مورد نظر در این مرحله، طبق اولویتبندی بدست آمده از مرحله قبل صورت میگیرد.
اگر ارزیابی گزینهها با استفاده از نرمافزارهای تصمیمگیری مدیریتی انجام شود، اولویت گزینهها توسط خود نرمافزار تعیین میشود، بنابراین انتخاب راهحل نیز سادهتر است. در غیر این صورت انتخاب گزینهها بر اساس ارزیابیهای مراحل قبل صورت میگیرد.
در مثال استخدام کارمند، طبیعتاً انتخاب مدیر ارشد سازمان، فردی خواهد بود که تخصصی مرتبط با نیازهای سازمان داشته و نمونه کارهای قابل توجهی در این زمینه ارائه کرده باشد.
6) انتخاب روش جایگزین
در بسیاری از موارد، انتخاب یک راهحل با وجود اولویت بالای آن گزینه مناسبی نیست. بنابراین هنگام تصمیمگیری، یکی دیگر از گزینههای موجود باید انتخاب شوند. انتخاب روش جایگزین نیازمند بررسیهای دقیقی است تا ریسک تصمیمگیری تا جای ممکن کاهش یابد.
اگر به این حوزه علاقمندید، مقاله آموزشی راه رسیدن به موفقیت را مطالعه کنید.
7) توجه به بازخوردها و تحلیل نتایج
هر تصمیمی نتایجی به همراه دارد. بنابراین رصد بازخوردها و تحلیل نتایج یکی از اصلیترین مراحل تصمیم گیری است. این نتایج کمک خواهند کرد تا در تصمیمگیریهای بعدی خود انتخابهای بهتری داشته باشیم.
البته ناگفته نماند که هر تصمیمی ممکن است منجر به شکست یا موفقیت شود. در نهایت این ما هستیم که باید از شکستها یاد بگیریم و این نکات را در تصمیمگیریهای بعدی خود به کار ببندیم.
نکته مهمی که در خصوص تصمیمگیری باید مورد توجه قرار گیرد، این است که در صورت انتخاب نادرست و شکست نباید ناامید شویم و نگاه رو به جلویی داشته باشیم.
سخن پایانی
در این مقاله مراحل تصمیمگیری اصولی را مورد بررسی قرار دادیم. هر چند فرآیند تصمیمگیری پیچیده است، اما در هر حالت، آگاهی از این مراحل و توجه به آنها میتواند کمک شایانی برای تصمیمگیری صحیح و منطقی باشد. نکته مهم اینجاست که تصمیم گیری درست و اصولی، یک هنر و یک توانایی است. توانایی که با یادگیری اصول آن و با تمرین و تکرار، میتوان آن را یاد گرفت.
