آیا مرگ بر اثر اندوه و دل شکستگی، واقعیت دارد؟
در افسانههای تمامی ملل شاهد یک امر مشترک هستیم که نشان میدهد شکسته شدن دل یک فرد و اندوه زیاد میتواند به مرگ او منجر شود. به تازگی یافتههای علمی نیز این موضوع را به صورت کامل تایید کرده و مشخص شده اندوه واقعاً ممکن است مرگبار باشد.
دانشمندان پیش از این نیز بارها پدیدهای در زمینه مخاطرات اندوه فراوان برای بدن و حتی خطر مرگ به این واسطه را که نام آن را بیوه شدن گذاشته بودند، مورد بررسی قرار دادهاند. این پدیده بر تحقیق روی افرادی متمرکز شده بود که همسران خود را از دست میدادند. ولی به تازگی تحقیقات دانشمندان در این زمینه توسعه پیدا کرده و شاهد این هستیم که موج جدیدی از اطلاعات و بررسیها توسط محققان انجام شده که نشاندهنده مخاطرات شَدید و حتی مرگبار اندوه برای بدن انسان هستند.
دانشمندان برای اینکار به سراغ رمزگشایی فرآیند بیولوژیکی این پدیده رفته و جزئیات بیشتری را در این باره کشف کردهاند. در این مقاله شما میتوانید با خلاصه نتایج این مطالعات آشنا شوید.
یک تیم تحقیقاتی به سرپرستی یک دانشمند به نام کریس فاگوندس (Chris Fagundes) از دانشگاه رایس به سراغ بررسی 99 نفر رفتند که جدیداً با مشکلات منتهی به اندوه روبرو شده بودند. این افراد در مدت زمان کوتاهی (کمتر از سه ماه) پیش از شروع آزمایش، همسر خود را از دست داده بودند و گزینههای بسیار مناسبی برای بررسی این پدیده محسوب میشدند.
تاثیر اندوه بر قلب
تیم تحقیقاتی تحت نظر فاگوندس نشان دادند که ارتباط بسیار مهمی بین بیماریهای قلبی و مرگ با اندوه از دست دادن یک عزیز وجود دارد. فاگوندس در این باره میگوید: «تحقیقات پیشین نشاندهنده این بودند که چنین چیزی در سنین بالاتر موجب ایجاد التهاب در تمامی بیماریهای موجود در فرد میشوند. ما دریافتیم که افسردگی نسبت مستقیمی با افزایش میزان التهاب دارد و افرادی که زوج خود را از دست میدهند، در معرض خطر بالای افسردگی قرار دارند. این خطر شامل حمله قلبی، سکته و مرگ زودرس نیز میشود.»
دانشمندان برای تحلیل شرایط بیماران ابتدا اقدام به مصاحبههای مختلف با آنها کردند که در نتیجه این امر، میزان اندوه نشان داده شده توسط هر فرد مورد بررسی قرار گرفت و افراد مورد آزمایش بر این اساس طبقهبندی شدند. در مرحله بعدی، نمونهبرداری از افراد آغاز شد تا شرایط التهاب در بدن آنها مورد بررسی قرار بگیرد. دانشمندان دریافتند که افرادی که چنین شرایطی را دارند، بواسطه اندوه شکل گرفته در بدن خود شاهد ایجاد پروتئینی به نام سایتوکینز (Cytokines) هستند. این پروتئین میتواند عامل اصلی بسیاری از التهابات در بدن فرد باشد. در حقیقت سایتوکینز یک پروتئین سیگنالدهنده است که در بدن افرادی که اندوه فراوان را تجربه میکنند، موجب افزایش 17 درصدی خطر ایجاد التهاب میشود.
اندوه و التهاب
رقم یاد شده برای همه یکسان نبوده و تقریباً یک سوم افراد مورد آزمایش که اندوه آنها بالاتر ارزیابی شده بود، دارای التهابی به میزان 53.4 درصد بالاتر از سایر افراد موجود در این فهرست بودند. محققان یاد شده مقالهای علمی را بر این اساس تهیه کردند که در بخشی از آن به این موضوع اشاره شده است: «این نخستین مطالعاتی است که نشاندهنده مولفههای التهابزا روی افراد است. این آزمایشها نشاندهنده این است که افرادی که همسر خود را از دست دادهاند، بر اساس میزان اندوهی که تجربه میکنند، تحت تاثیر قرار میگیرند و بالاتر بودن اندوه موجب بالاتر رفتن میزان التهاب در مقایسه با افرادی میشود که اندوه کمتری را تجربه کردهاند.»
این گونه پژوهشها هنوز در ابتدای راه خود قرار دارند. ولی به دانشمندان کمک میکنند تا بتوانند قطعات پازل متشکل از بیماریهای قلبی و التهاب اندوه افراد بیوه شده را در کنار هم قرار داده و تصویری مناسب و دقیق از این پدیده به وجود بیاورند. این موضوع موجب میشود که بتوان ابزارهای بالقوه و درمانهای بهتری را برای شناسایی و کمک به بیماران ایجاد کرد. کریس فاگوندس در این باره میگوید: «حال میدانیم که دو یافته اصلی وجود دارد. بنابراین ما میتوانیم مداخلههای خاصی را ایجاد کنیم که مولفه ریسک در افرادی که در معرض خطر قرار دارند را هدف قرار داده و اینکار را از طریق رویکردهای رفتاری و دارویی انجام بدهیم.»
به این ترتیب باید گفت که این تحقیقات نشاندهنده این هستند که افرادی که داغ یک عزیز را کشیدهاند، تنها مشکلات روحی را تجربه نمیکنند. بلکه بخش مهمی از تاثیر این خسران روی بدن و سلامتی جسمانی آنها وارد میشود. کمک کردن به افرادی که در این شرایط تیره و تاریک هستند، تنها به سادگی شناسایی مشکل و میزان سایتوکینز موجود در بدن آنها نیست. بلکه باید دانش دانشمندان به نحوی به کار بسته شود که بتوانند پس از اینکه فردی عزیزی را از دست میدهد، به او برای جلوگیری از اینکه سلامتی جسمانیاش را از دست بدهد نیز کمک کنند.
نگاه علمی به مرگ بر اثر دل شکستگی
معمولاً با توجه به رویکرد عجیب و غریب جوانان امروزی، دل شکستگی بیشتر شبیه به یک پدیده زودگذر و قابل کنترل در نظر گرفته میشود. ولی در حقیقت بُعد علمی این موضوع نشاندهنده این است که سندرومی به نام قلب شکسته وجود دارد که میتواند موجب مرگ فرد شود.
البته این نتیجهگیری چندان ساده نیز نبوده است. ولی دانشمندان با استفاده از تحقیقات علمی خود در دو دهه اخیر توانستهاند کشف کنند که پدیده یاد شده چگونه عمل میکند. در چند دهه اخیر، بیماریهای قلبی اصلیترین دلیل مرگ در میان انسانهای جوامع غربی بوده و پیش بینی میشود که در سال 2030 میلادی میزان مرگ و میر بر اثر حمله قلبی نوع AF به حجمی بین 14 تا 17 میلیون نفر برسد. طی هر سال شاهد درمان حجمی بین 120 هزار تا 215 هزار نفر هستیم، ولی آمار یاد شده به شدت رو به افزایش است.
دانشمندان دریافتهاند که دل شکسته شدن با میزان حملات قلبی نسبت مستقیمی دارد. دانشمندان مرکز قلب دانمارک در دانشگاه آرهانس در گزارشهای خود به این نکته اشاره کردهاند که اندوه و دل شکستگی میتواند به صورت مستقیم حجم بالایی از نارسایی قلبی از نوع AF را شامل شود.
در این میان دانشمندان با بررسی بیش از 88 هزار فرد در دانمارک در بازه زمانی بین سالهای 1995 تا 2014، دریافتهاند که حدود 20 درصد این جمعیت که همسران خود را از دست داده بودند، خطر بالاتری برای این نوع بیماری قلبی را دارا هستند. مطالعات نشان میدهند که ریسک حملات قلبی و مرگ در افرادی که تجربه از دست دادن عزیزی و دل شکستگی را دارند، 41 درصد بیشتر از حد عادی است. این موضوع نشاندهنده این امر است که قلب شکسته شما واقعاً میتواند شما را به کام مرگ بکشاند. بنابراین تنها افسانه و رویکرد شاعرانه نیست و باید به عنوان یک موضوع بسیار مهم علمی مورد بررسی قرار بگیرد.
در سال 1990، هنگامی که پزشکان ژاپنی کشف کردند شکل قلب بیمارانی که از آسیب احساسی رنج میبرند تغییر میکند، اصطلاح قلب شکسته معنای جدیدی به خود گرفت. تحقیقات نشان میدهد افرادی که شریک زندگیشان را از دست میدهند، تحت چنان اندوه عمیقی قرار میگیرند که دچار نوعی فلج قلب میشوند و این درد آنقدر شَدید است که گویی علائم حمله قلبی را تجربه میکنند. دانشمندان به این شرایط سندروم قلب شکسته میگویند و درد زمانی رخ میدهد که بدن به حوادث آسیبزننده به کمک آزادسازی هورمونهای آدرنالین و نورآدرنالین در خون، واکنش نشان میدهد. ضربان قلب سریعتر و تمام رگهای خونی اطراف قلب منقبض شوند، اکسیژن کمتری به قلب میرسد و موجب درد شدیدی در قفسه سینه میشود. به علاوه، اندازه قلب کمی بزرگتر میشود و مقداری از قدرت پمپاژش را از دست میدهد.
منابع
- ScienceAlert. ترجمه آناهیتا عیوض خانی. مجله دانشمند.
