دامپینگ فروشگاهی چیست و چه تاثیری در بازار فروش دارد؟
دامپینگ و دامپینگ فروشگاهی در حقیقت شکلی از سیستم فروش کالا در بازارهای داخلی است. یک اصطلاح در زمینه تجارت بینالملل (به معنی دمیدن) با کارکرد در بخش فروش است.
زمانی که یک شرکت یک محصول را با قیمت پایینتر در بازار وارداتی، پایینتر از بازار داخلی صادر کننده خود ارائه میکند.
دقت کنید میگوییم ارائه یا فروش کالای خارجی در بازار داخلی یک کشور دیگر با قیمت پایینتر! اگر بخواهیم این واژهها را به درستی بیان کنیم، موضوعی خطرناک در بین این کلمات دیده میشود. اینکه چه بلایی برای بازار داخلی اتفاق میافتد؟ کالاهای بازار داخلی چه درصدی از سهم فروش خود را از دست خواهند داد؟ تکلیف تولیدکنندگان بازار داخلی چه میشود؟ و… برای روشن شدن موضوع دامپینگ و تاثیرات آن بر بازار فروش ابتدا تعریف کاملی از دامپینگ را ارائه میکنیم.
مفهوم دامپینگ چیست؟
دامپینگ (Dumping) عبارت است از فروش یک کالا با قیمت کمتر از هزینههای تمام شده یا به عبارتی دیگر فروش کالا در خارج به قیمتی کمتر از قیمت داخلی.
دامپینگ از واژهی Dump به معنی شکستن قیمت گرفته شده است. درک این موضوع کمی سخت است، اما دامپینگ در اطراف ما به شدت در حال وقوع است. فولاد مورد استفاده در ساخت ساختمانها، صفحههای خورشیدی، میوهها و محصولات کشاورزی، همگی میتوانند از طریق دامپینگ وارد شوند.
دامپینگ زمانی اتفاق میافتد که یک فروشگاه محصولاتش را کمتر از قیمتهای سایر فروشگاهها و یا هزینهی ساخت محصول به مردم بفروشد. به عنوان مثال اگر قیمت یک کالا صدهزار تومان باشد، آن فروشگاه دو عدد از همان کالا را به قیمت صدهزار تومان میفروشد.
دامپینگ فروشگاهی چیست؟
دامپینگ فروشگاهی در واقع فروش زیر قیمت بازار است. یعنی شما در دامپینگ فروشگاهی اقدام به فروش یک کالا با قیمتی کمتر از قیمت تمام شده میکنید. دامپینگ میتواند در یک پروسه فروش دائمی باشد. مثل شرکتهای ایران خودرو که قیمت فروش محصولات آن در بازار داخلی خیلی متفاوت با بازارهای خارجی است.
در تعریف دامپینگ فروشگاهی که به شکل واضح در دسته دامپینگ مخرب جای میگیرد، شرکت یا کمپانی ارائه دهنده دامپینگ فروشگاهی تلاش میکند با پایین آوردن قیمت فروش، رقبای خود را از میدان بیرون کند. ورشکست شدن رقبا یعنی کم شدن ریسک در فروش و بدست گرفتن بازار بطور انحصاری!
بازار فروش و دامپینگ فروشگاهی
در دامپینگ فروشگاهی، فروشگاههایی تحت عنوان «فروشگاههای زنجیرهای» اقدام به فروش محصولات متفاوت میکنند.
آنها برای جذب مشتری و فروش بیشتر اقدام به قیمتگذاری زیر قیمت بقیه رقبا میکنند. تصور کنید یک فروشنده جزئی که با درصد سود مشخص در یک بازار محلی در حال فروش کالاهای مورد نیاز مردم است، با بودن یک فروشگاه بزرگ و زنجیرهای که درصد تخفیف بیشتری برای کالاهای خود دارد، چه بلایی بر سرش خواهد آمد؟
شاید در نگاه اول فروش بیشتر و قیمت پایین و درصدهای تخفیف جذاب به نظر بیایند. اما در واقع اینها مثل مخربهایی برای فروشندههای جزئی و بیکاری عدهای از افراد دیگر است که در تلاش برای داشتن یک کسب و کار هستند.
هدف از دامپینگ فروشگاهی چیست؟
همانطور که گفتیم تبعیض در قیمتگذاری یک محصول، نه چندین محصول! پس باعث میشود مشتریان یک محصول در بازار صادرکننده (بازار خودی) قیمت بالاتری نسبت به بازار دیگر کشورها پرداخت کنند.
این موضوع یک تخریب در تجارت بینالملل است و هدف اصلی دامپینگ در حقیقت بدست آوردن مزیت رقابتی در بازار وارداتی است. از طرفی فروش بیشتر یک کالا در بازارهایی غیر بازار صادرکننده آن، با وجود اینکه سطح رقابت را افزایش میدهد باعث ضرر رسانی به سایر رقبا میشود.
مزیت رقابتی در دامپینگ فروشگاهی
وقتی فروشگاهی بزرگ در محله شما باشد و محصولات متنوع و بیشتری را با قیمت پایینتر به شما ارائه کند، بطور قطع شما به سراغ آن فروشگاه میروید.
این موضوع خوب است اما اگر پس از مدتی که فروشگاه قیمتهای خود را به شکلی آرام و نرم، طوری که شما متوجه نشوید، افزایش داد و درصد سود خود را نیز بیشتر از گذشته تعیین کرد؛ چه اتفاقی میافتد؟
این زمان است که شما دوباره برای خرید به سراغ همان مغازهها و فروشگاههای کوچک محلی باز میگردید. اما چه بلایی سر آنها آمده است؟ آنها به دلیل نداشتن مشتریان (همان استراتژی که دامپینگ فروشگاهی دنبال میکند) در چرخه حذف رقبا، از بین رفته است. به همین سادگی یعنی تخریب بخش خردهفروشی و بیکاری افراد جامعه!
اما مزیتهای دامپینگ فروشگاهی را اگر بخواهیم به شکل واقعبینانه نگاه کنیم، میتوان اینطور بیان کرد:
- قیمت پایینتر
- زرق و برق بیشتر
- امکان خرید مجتمع و عمده
هر کدام از این موارد، میتواند مزیت رقابتی برای دامپینگ فروشگاهی باشد.
در دنیای واقعی کسب و کار، صرفاً یک مزیت بزرگ (اینجا: قیمت پایینتر) نمیتواند الزاماً بر مزیت دیگر رقبا غلبه کند.
فروشگاههای زنجیرهای بزرگ و گسترده خواهند توانست در بلندمدت به راحتی روی فرهنگ یک جامعه اثر بگذارند، این ابرفروشگاهها خواهند بود که سلیقه و سبد مصرفی مردم و مشتریان را تعیین خواهند کرد. بر همین اساس است که کشور های اروپایی غولهایی مثل والمارت را محدود کردهاند.
واکنش کشورهای غیرصنعتی نسبت به دامپینگ فروشگاهی
دامپینگ فروشگاهی برای کشورهای غیرصنعتی، باعث خوشحالی است زیرا هرچه جنس را ارزانتر وارد کنند، منافعشان بیشتر خواهد شد. مثلاً ورود آهن به بازار دبی، باعث خوشحالی دولت و مصرف کنندگان این کشور است. زیرا امارات متحده عربی، آهن تولید نمیکند. در کشورهای فاقد صنعتی خاص، بطور اصولی دامپینگ فروشگاهی یا دامپینگ انجام نمیشود زیرا رقیبی برای کالای وارداتی وجود ندارد تا از بازار خارج شود.
جمعبندی
دامپینگ فروشگاهی هنگامی رخ میدهد که قیمت یک محصول صادر شده از یک کشور به کشور دیگر، کمتر از قیمت نظیر آن در عرف معمول تجاری برای کالایی مشابه باشد که به منظور مصرف، به کشور صادرکننده اولیه وارد میشود. بر طبق بند 1 ماده 6 مقررات گات (GATT)، از آنجا که در داخل، قیمتهای مقایسهای وجود ندارد، از این رو مقایسه باید با قیمتهای صادراتی در کشور ثالث و یا با هزینه تولید در کشور مبدأ صورت گیرد.
دامپینگ فروشگاهی و دامپینگ، میتواند با و یا بدون کمکهای دولتی انجام شود که در مورد اول (یعنی با کمکهای دولتی) عوارضی را که به منظور خنثی کردن و یا جلوگیری از دامپینگ وضع میشوند، عوارض جبرانی مینامند که بر طبق بند 3 ماده 6 موافقتنامه، عوارض ویژهای است که به منظور جبران هر نوع بخشودگی یا سوبسیدهای اعطایی (مستقیم یا غیرمستقیم) بر ساخت، تولید و یا صادرات هر نوع کالایی وضع میشود.
غالباً قضاوت در مورد منصفانه بودن عوارض ضد دامپینگ و جبرانی، و داشتن دامپینگ فروشگاهی کاری مشکل است. حتی بین کشورهای عضو گات، توافقی جامع در خصوص تعریف سوبسید و دامپینگ وجود ندارد. گرچه تعریفی کلاسیک از دامپینگ در موافقتنامه ارائه شده است اما آن هم مورد قبول عام قرار ندارد.
