سرچشمه خلاقیت چیست و چرا برای تغییر مهم است؟
انسان سرچشمه خلاقیت و تولید با ویژگیهای تفکر و عقلانیت است که خود، رکن اساسی در توسعه و افزایش بهرهوری به حساب میآید تا آنجا که صاحبنظران و کارشناسان امور سازمانی بر این نکته مهم تاکید میکنند که نقش نیروی انسانی در جهت شناخت سازمان به قدری مهم است که میتوان گفت: سازمانها را باید از روی افرادشان شناخت.
بنابراین با فرصت دادن به نیروی انسانی برای رشد و ترقی میتوان به توسعه کمی و کیفی سازمان افزود. خلاقیت یکی از صفات وجودی انسان است که میتواند تاثیر شگرفی بر توسعه و بهرهوری سازمان بگذارد. در ادامه مطلب با سرچشمه خلاقیت و تاثیر آن بر افراد آشنا میشویم.
خلاقیت
درباره تعریف خلاقیت، آرای متفاوتی وجود دارد. آلبرت زنت گیورکی برنده جایزه نوبل فیزیک، خلاقیت را به مثابه نگاهی متفاوت به پدیدههایی که سایر مردم نیز آنها را مینگرند، تعریف کرده است.
بریان. و. ب آن را قدرت حل مسائلی دانسته است که هنوز حتی وجود ندارد و استیو برک کاربرد قدرت تصور برای نگاه متفاوت به پدیدهها را با خلاقیت یکسان فرض کرده است.
ولی تعریف جامعی که بتوان برای خلاقیت بیان کرد آن است که: «خلاقیت یعنی فرآیند مستمر مسئلهیابی، چارهجویی و حل مسائل.
بر اساس این تعریف خلاقیت فرآیندی است که در آن فرد یا سازمان باید از سه ویژگی کشف مسائل، تعیین راه حل و امکان اجرای آن برخوردار باشد.
استعداد خلاقیت
غالب پیشرفتهای بشری با گامهای کوچک صورت گرفته است. نتایج حاصله از تمام آزمایشهای روانی که تاکنون به عمل آمده است، به این موضوع اشاره دارد که استعداد خلاقیت بطور معمول تقسیم شده است.
کشفیات علمی مملو از موارد نامحدودی است که در آن افراد عادی، قدرت خلاقیت خارقالعادهای از خود نشان دادهاند. حتی بعضی معتقدند که اغلب بهترین ایدهها بوسیله افرادی که در رشته مربوطه آماتور بودهاند، بوجود آمده است.
خلاقیت سن نمیشناسد.
ژرژ لاتون (George Laton)، روانشناس آمریکایی اظهار میکند که قدرت فکری ما تا سن 60 سالگی به رشد خود ادامه میدهد. از آن پس استعداد فکری ما چنان کند تحلیل میرود که در هشتاد سالگی میتواند تقریباً به خوبی 30 سالگی باشد. وی تاکید میکند که با وجودی که افراد مسن، گرایش به از دست دادن سایر قوای خود مانند حافظه را دارند، ولی خلاقیت سن نمیشناسد.
جان میلتون (John Milton) شاعر انگلیسی قرن هفدهم، بینایی خود را در 44 سالگی از دست داد، با این وجود در 57 سالگی کتاب بهشت از دست رفته و در 62 سالگی کتاب بهشت بازیافته را نوشت.
ژولیا واردها بهترین کتابی که نوشت، موقع غروب نام دارد که در 91 سالگی به رشته تحریر درآورده است.
توماس جفرسون (Thomas Jefferson) سومین رئیس جمهور آمریکا در سن 66 سالگی پس از گذراندن دوره ریاست جمهوری در منزل خویش در ویرجینیا اقامت گزید. ملاقاتکنندگان وی از ابداعات بسیاری که در سنین 70 و 80 سالگی خلق نمود، متحیر میگردیدند.
نقش جنسیت در خلاقیت
تحقیقات علمی درباره مسئله خلاقیت نسبی زنان و مردان به نتایج قاطعی نرسیده است.
دکتر پال تورنس استاد دانشگاه مینهسوتا در آمریکا یک مطالعه تحقیقاتی با عنوان «تشخیص نقش جنسیت در تفکر خلاق» انجام داده است که تفاوت مهمی بین امتیازهای خلاقیت در هیچ یک از دو جنس مرد یا زن نشان داده نشد.
نقش هوش در خلاقیت
تحقیقات علمی نشان داده است که هوش بالا برابر با داشتن استعداد خلاقیت نیست.
دانشآموزانی که دارای هوش زیادی هستند، الزاماً جزء افرادی که ابداعیترین ایدهها را خلق میکنند، نیستند. کودکانی که در کلاس، بهترین نمرات را میآورند بدون تردید در کارهای مربوط به حافظه رکورد خوبی بدست میآورند، ولی این بدان معنا نیست که آنان در خلق ایدههای جدید نیز به همان اندازه مهارت دارند.
نقش تحصیلات در خلاقیت
بر اساس آزمایشهای علمی در مورد استعداد خلاقیت، تفاوت کمی بین افراد مسن دانشگاه دیده و غیردانشگاهی وجود دارد. در حقیقت تحصیلات، عامل اساسی به حساب نمیآید و بسیاری از افراد، با وجود فقدان کامل تحصیلات رسمی، موفقیتهای برجستهای در این زمینه بدست میآورند.
مثلاً مورس که یک نقاش حرفهای بود، تلگراف را اختراع کرد و یک معلم به نام ایلدی وتین مبدع ماشین پنبه پاککنی بود.
نقش فیزیولوژی در خلاقیت
دقت در زندگی افرادی که استعداد خلاقیت زیاد دارند، نشان داده است که راز موفقیت آنان، آن اندازه که در انرژی فکریشان است در استعداد خلاقیت آنان نیست.
از نظر فیزیولوژیکی استعداد فکری ما بسیار زیادتر از آن مقداری است که در سراسر عمر میتوانیم مورد استفاده قرار دهیم.
لویی پاستور یک سکته مغزی کرد که نیمی از مغز وی را از میان برد. با این حال پس از این سکته به بعضی از بزرگترین کشفیات خود نائل گردید.
جمع بندی
با ویژگیهایی که برای خلاقیت برشمرده شد، شناسایی افراد خلاق و زمینهسازی لازم برای بروز ایدهها و افکار آنان موجب خواهد شد تا سازمان در برخورد با مسائل و مشکلات بتواند از چارهجویی و راهکارهای آنان بهرهمند گردد.
حضور این گونه افراد در بخشهای مختلف از جمله فروش و بازاریابی میتواند در اصلاح روابط بین موسسه با مشتری، مفید واقع شود. ایدههایی که منجر به موفقیتهای چشمگیر سازمان در امر رقابت، تحولات تکنولوژیکی و افزایش فروش خواهد شد.
