خانه / آموزش / سلامتی / آناتومی / دندان و رویش دندان های شیری و دائمی
فروشگاه شارژ، محصولات مجازی و خدمات بر خط های یو

دندان و رویش دندان های شیری و دائمی

حفره دهان از جلو به لب ها، از طرفین به گونه ها، از بالا به کام یا سقف دهان از پایین به کف دهان و از قسمت خلف به ناحیه حلق دهانی محدود می باشد. زبان در وسط دهان به صورت متحرک قرار دارد و دندان ها روی آرواره یا فک قرار می گیرند که بوسیله بافت نگهدارنده دندان (پریودنشیم) به فک ها متصل می شوند. فک بالا ثابت و فک پایین متحرک می باشد. غدد بزاقی شامل سه جفت غده بزاقی اصلی و حدود ۴۰۰ الی ۶۰۰ غده بزاقی فرعی کوچک در داخل دهان می باشد. غدد بزاقی اصلی شامل غدد بناگوشی (پاروتید) و تحت فکی و زیر زبانی می باشند.

به کمک دهان و دندان اعمالی نظیر جویدن، چشیدن، بلع (قورت دادن)، حرف زدن، خندیدن و گاهی تنفس انجام می گیرد. شکل طبیعی و استقرار صحیح دندان، کفایت برش و قطعه قطعه کردن غذا را تضمین می نماید. نحوه قرارگیری دندان ها در اصوات و نحوه تکلم موثر می باشد. بنابراین سالم نگه داشتن دندان ها بسیار مهم است. شما می توانید با آناتومی دندان ها و جزئیات رویش دندان های شیری و دائمی آشنا شوید.

دندان از دو قسمت تاج (Crown) و ریشه (Root) تشکیل شده است که محل اتصال تاج و ریشه را طوق دندان (Neck) می گویند. ساختمان تاج از سطح به عمق و یا از بیرون به داخل شامل مینا، عاج و پالپ (مغز دندان) می باشد. بیشتر ساختمان ریشه را عاج تشکیل می دهد که توسط لایه نازکی از سمان پوشیده شده است و داخل آن کانال دندانی (پالپ) قرار دارد که اعصاب و عروق از آن عبور می کنند و به تاج دندان می رسند.

آناتومی دندان

آناتومی دندان

مینا (Enamel)
سخت ترین بافت دندان و همچنین بدن می باشد که ۹۵ تا ۹۸ درصد آن از مواد معدنی تشکیل شده است. مینا سطح خارجی تاج دندان را می پوشاند. چون مینا به رنگ خاکستری و نیمه شفاف است، رنگ دندان به رنگ عاج زیر مینا بستگی دارد.

عاج (Dentin)
قسمت اعظم بافت دندان را تشکیل می دهد که از تاج تا ریشه گسترش دارد. عاج بافت سختی می باشد ولی از مینا نرم تر است. عاج از کانال های بسیار کوچکی تشکیل شده است که در تمام ضخامت آن (از تاج تا ریشه دندان) از مغز دندان تا مینا امتداد دارند. درون این کانال ها زائده هایی از سلول های دندانی (اُدنتوبلاست) قرار گرفته که کار این زوائد کمک به داشتن حس در دندان می باشد و همچنین در بازسازی مواد دندانی داخل کانال شرکت می کنند. عاج، بافت زنده می باشد.

پالپ (Pulp Cavity)
شامل عروق و اعصاب و سلول ها و بافت های زمینه ای می باشد که فضای حفره داخلی دندان را پر می کند که این حفره یا کانال از انتهای ریشه تا تاج دندان گسترش دارد.

سمان
نوعی بافت سخت دندانی است که سطح ریشه را می پوشاند که اندکی نرم تر از عاج می باشد و یک سر الیاف پریودنتال (نگهدارنده دندان) در آن دفن می باشد.

ریشه دندان ها درون استخوان فک ها قرار می گیرند که به این قسمت از استخوان فک، استخوان آلوئول (Alveolus) گفته می شود. به حفره محل قرارگیری دندان در استخوان آلوئول، حفره دندانی (Socket) گفته می شود.

دندان در حفره استخوانی توسط الیاف (رشته ها) که یک سر آنها درون سمان سطح ریشه دندان و سر دیگر آن درون استخوان یا لثه دور دندان قرار گرفته است، به استخوان و لثه متصل می باشد.

لثه (Gingiva)
لثه بافت نرمی است که روی استخوان فک ها و دور دندان را می پوشاند. لثه طبیعی و سالم به رنگ صورتی است و سطح آن حالت پوست پرتقالی دارد که این حالت وقتی لثه خشک می شود بهتر قابل رویت می باشد. لثه سالم دارای قوام نسبتاً سفت می باشد، قسمتی از لثه که دور تا دور دندان را در بر می گیرد لثه حاشیه ای نام دارد که این قسمت لثه بدون تکیه گاه استخوانی است و به آن لثه آزاد گفته می شود. قسمتی از لثه که در فضای بین دو دندان قرار می گیرد پاپی نام دارد.

در سطح مجاور دندان لبه لثه حالت تیز یا به اصطلاح لبه چاقویی دارد. گرد، قرمز و نرم بودن این ناحیه نشانه التهاب لثه می باشد. لثه آزاد در سطحی پایین تر از لبه با دندان چسبندگی دارد و به این صورت شیار یا فضایی بین لبه آزاد لثه و دندان به وجود می آید که در حالت طبیعی ۱ تا ۲ میلی متر عمق دارد که به آن شیار لثه ای (Sulcus) می گویند. در مواردی که بیماری لثه پیشرفته باشد عمق این شیار ممکن است به ۴ تا ۵ میلی متر یا بیشتر برسد و دیگر نتوان با مسواک عمق شیار را تمیز نمود در این صورت با جرم گیری و جراحی لثه عمق این شیار کم می گردد تا قابل دسترسی برای تمیز کردن باشد.

رویش دندان
در دوران رشد انسان، دو دوره رویش دندان وجود دارد:

  1. دندان های شیری
  2. دندان های دائمی

تکامل دندان های شیری در انسان از حدود ششمین هفته جنینی شروع می شود و حتی بعضی از دندان های دائمی نیز قبل از ۲۸ هفتگی جنین در حال تشکیل شدن می باشد.

دندان های شیری
تعداد دندان های شیری در هر فک، ۱۰ عدد می باشد که در هر طرف فک (نیم فک) شامل دندان ثنایای میانی، ثنایای طرفی، نیش، آسیای اول و آسیای دوم شیری. پس بطور طبیعی بعد از رویش تمام دندان های شیری، یک کودک ۲۰ دندان شیری خواهد داشت. حدود سن رویش دندان های شیری طبق جدول زیر می باشد:

ثنایای پایینی

(پیشین میانی)

ثنایای طرفی

(پیشین طرفی)

نیش

آسیای اول

آسیای دوم

فک بالا

۷.۵ ماهگی

۹ ماهگی

۱۸ ماهگی

۱۴ ماهگی

۲۴ ماهگی

فک پایین

۶ ماهگی

۷ ماهگی

۱۶ ماهگی

۱۲ ماهگی

۲۰ ماهگی

اگر رویش دندان های شیری تا حدود ۶ ماه از زمان رویش در جدول فوق دیرتر یا زودتر شروع شود، نباید نگران بود. ولی اگر رویش دندان بیش از ۹ ماه به تعویق افتاد، جهت بررسی وضعیت آن باید به دندانپزشک مراجعه نمایید.

دندان های شیری

دندان های شیری

سالم باقی ماندن دندان شیری تا زمان رویش دندان های دائمی به دلایل زیر دارای اهمیت زیادی می باشد:

  1. کودک در حال رشد می باشد، بنابراین جویدن و خوردن غذا در این سن اهمیت بسزایی دارد، در صورت پوسیده بودن دندان، هنگام جویدن یا خوردن غذا ممکن است این دندان ها درد گرفته و کودک از خوردن غذا امتناع نماید و در نتیجه بر رشد کودک تاثیر خواهد گذاشت.
  2. زیبایی دندان های جلو برای کودک هنگام حرف زدن و خندیدن اهمیت دارد. در صورت پوسیدگی دندان های جلو، کودک لبخند زیبایی نخواهد داشت و ممکن است از طرف افراد یا کودکان دیگر مورد تمسخر قرار گرفته و خجالت بکشد. این مسئله از نظر روحی برای کودک آسیب رسان می باشد.
  3. پوسیدگی ممکن است باعث بوی بد دهان گردد و سبب گریزان شدن کودکان دیگر یا اطرافیان از کودک شده که این نیز باعث آسیب روحی کودک می شود.
  4. دندان های شیری فضای لازم را جهت رویش دندان های دائمی حفظ می نمایند. در صورت پوسیدگی و کشیدن دندان های شیری این فضا از دست رفته و در نتیجه دندان های دائمی کودک نامنظم و کج رویش پیدا خواهد کرد.

بنابراین مراقبت و نگهداری از دندان های شیری تا رویش دندان های دائمی و جایگزین این دندان ها دارای اهمیت زیادی می باشد.

دندان های دائمی
تعداد دندان های دائمی در هر فک ۱۶ عدد می باشد که در هر فک از جلو به عقب شامل دندان ثنایای (پیشین) میانی و طرفی، دندان نیش، دندان آسیاب کوچک اول و دوم، دندان آسیاب بزرگ اول و دوم و دندان عقل که مجموعاً برای هر فرد تعداد ۳۲ دندان را شامل می شود.

دندان های دائمی

دندان های دائمی

زمان تقریبی رویش دندان دائمی طبق جدول زیر می باشد:

ثنایای میانی

ثنایای طرفی

نیش

آسیای کوچک اول

آسیای کوچک دوم

آسیای بزرگ اول

آسیای بزرگ دوم

دندان عقل

فک پایین

۶ – ۷ سالگی

۷ – ۸ سالگی

۹ – ۱۰ سالگی

۱۰ – ۱۲ سالگی

۱۱ – ۱۲ سالگی

۶ – ۷ سالگی

۱۱ – ۱۳ سالگی

۱۷ – ۲۱ سالگی

فک بالا

۷ – ۸ سالگی

۸ – ۹ سالگی

۱۱ – ۱۲ سالگی

۱۰ – ۱۱ سالگی

۱۰ – ۱۲ سالگی

۶ – ۷ سالگی

۱۲ – ۱۳ سالگی

۱۷ – ۲۱ سالگی

همانطور که در جدول بالا مشخص است، دندان آسیای بزرگ اول، دندان دائمی است که در سن ۶ یا ۷ سالگی در قسمت پشت دندان های آسیای دوم شیری رویش می نماید. بسیاری از خانواده ها متوجه رویش این دندان نشده و آن را با دندان شیری اشتباه می گیرند و در نتیجه با عدم مسواک زدن و بهداشت نامناسب این دندان، سبب پوسیدگی شَدید آن شده و در موارد زیادی مجبور به کشیدن این دندان می شوند. باید بدانیم که با کشیدن هر کدام از دندان های دائمی در هر سنی، دیگر دندانی جای آن رویش نخواهد کرد و فرد تا آخر عمر از نعمت داشتن این دندان محروم خواهد ماند. نکته دیگری که باید به آن توجه کرد این است که پوسیدگی دندان های آسیای شیری یا کشیدن آنها این زمینه را ایجاد می نماید که دندان های آسیای دائمی بزرگ اول، سریعاً به سمت جلو جابجا شوند و در نتیجه سبب نهفته ماندن دندان آسیای کوچک دائمی یا کج در آمدن آن خواهد شد.

نکته: از سن حدود ۶ سالگی تا حدود ۱۲ سالگی که در دهان کودک هم دندان های شیری و هم دندان های دائمی وجود دارد به آن دوره مختلط دندانی (Mixed Dentition) می گویند.

شکل و نحوه استقرار دندان های قدامی در ظاهر و زیبایی فرد اهمیت بسیار دارد. دندان های مرتب و لبخند زیبا در برخوردهای اجتماعی ایجاد اعتماد به نفس می نماید در حالی که دندان های نامنظم، تاثیر منفی بر آن می گذارد. سلامتی شما آرزوی ما است.

برای مشاهده منابع اینجا کلیک کنید.

برای مشاهده منابع اینجا کلیک کنید.

مقاله علمی و آموزشی «دندان و رویش دندان های شیری و دائمی»، نتیجه ی تحقیق و پژوهش، گردآوری و نگارش هیئت تحریریه پورتال یو سی (شما می توانید) می باشد. در این راستا کتاب دانستنی های ضروری برای داشتن دندانی زیبا و سالم، نوشته ی دکتر علیرضا ولی پور از انتشارات نقش بیان، منتشر شده در بهمن ۱۳۸۹ با شابک ۱-۳۴-۸۳۸۲-۹۶۴-۹۷۸ به عنوان منبع اصلی مورد استفاده قرار گرفته است.

با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone
آموزش مکالمه خیلی ضروری زبان انگلیسی در ۴۵ روز

دیدگاه خود را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود. بخش های الزامی با * مشخص شده اند. *

*

x

پیشنهاد یو سی برای مطالعه

میگرن و راه های کاهش سردردهای میگرنی

میگرن و راه های کاهش سردردهای میگرنی

میگرن از آن سردردهای کلافه کننده است که گاهی مبتلایان را تا ...