نشانه های اقدام به خودکشی و راه های جلوگیری از آن چیست؟

تبلیغات
فروشگاه شارژ، محصولات مجازی و خدمات بر خط های یو

فردی که قصد خودکشی داشته باشد، لزوماً از کسی درخواست کمک نمی کند، اما معنایش این نیست که او نیاز به کمک ندارد. افرادی که خودکشی می کنند، لزوماً دوست ندارند بمیرند. آنها فقط دوست دارند شرایط شان بهتر شود و چون از این کار ناتوان هستند، دست به خودکشی می زنند. در واقع خودکشی عملی از روی علاقه نیست، بلکه اقدامی است که فرد از روی ناچاری دست به آن می زند.

نخستین گام برای ممانعت از خودکشی یک فرد این است که بتوانیم نشانه های خودکشی را در او تشخیص دهیم و این نشانه ها را جدی بگیریم. اگر دریافتید که یکی دوستان تان یا یکی از اعضای خانواده تان قصد خودکشی دارد، ممکن است از اینکه موضوع را با او مطرح کنید، تردید به خود راه دهید. اما آزادانه صحبت کردن از فکر خودکشی و احساسات مربوط به آن ممکن است جان فردی را نجات دهد.

در این مقاله شما می توانید با خودکشی، نشانه های آن و راه های جلوگیری از خودکشی آشنا شوید.

خودکشی چیست؟

سازمان بهداشت جهانی تخمین زده است که هر ساله بطور متوسط یک میلیون نفر در سراسر جهان اقدام به خودکشی می کنند. سوال این است که چه چیزی باعث می شود این افراد جان خود را بگیرند؟ برای آنهایی که در شرایطی نیستند که آنقدر افسرده و ناامید باشند که به خودکشی فکر کنند، فهم اینکه دلایل خودکشی کردن یک فرد چیست، دشوار است. اما فردی که قصد خودکشی دارد آنقدر در درد و رنج است که هیچ گزینه دیگری را پیش روی خود نمی بیند.

خودکشی یک اقدام از روی ناچاری برای فرار از درد و رنجی است که دیگر غیر قابل تحمل شده است. فردی که قصد خودکشی دارد آنقدر غرق ناامیدی، انزوا و افسردگی شده است که قدرت انتخاب گزینه دیگری را ندارد و نمی تواند راهی برای فرار از درد و رنج غیر از خودکشی پیدا کند. اما همین افراد با وجود اینکه خیلی علاقه دارند راهی برای فرار از درد و رنج بیابند، آنقدر به شکلی عمیق و درونی درگیر هستند که تنها به پایان دادن به زندگی شان فکر می کنند. آنها آرزو می کنند که کاش گزینه دیگری برایشان وجود داشت، اما آنقدر انزوا و افسردگی قدرت اندیشه را از آنها گرفته و فهم و ادراک آنها را کور کرده که آن راه جایگزین را نمی بینند.

برداشت های اشتباه معمول درباره خودکشی

۱) آنها که درباره خودکشی حرف می زنند، حقیقتاً این کار را نخواهند کرد.

تقریباً همه آنهایی که خودکشی کرده اند، پیش از آن نشانه ها و هشدارهایی از خود صادر کرده اند. به هیچ وجه این نشانه ها را حتی اگر غیر مستقیم باشد، دست کم نگیرید. اظهاراتی نظیر «وقتی که من مُردم متاسف خواهی شد»، «دیگه هیچ راهی جز خودکشی برایم نمانده». اصلاً مهم نیست که این جمله ها به چه شکلی بر زبان رانده شده باشند؛ شوخی باشد یا جدی یا خیلی عامیانه. ممکن است هر یک از این جملات حقیقتاً نشانه ای برای خودکشی واقعی باشد.

۲) هر کسی که دست به خودکشی می زند، باید دیوانه باشد.

اکثر افرادی که خودکشی کرده اند، دیوانه یا روان پریش نبوده اند، ممکن است غمگین، افسرده، ناامید و منزوی بوده باشند، اما استرس و افسردگی و درد و رنج لزوماً نشانه‌ بیماری های روانی نیستند.

۳) اگر کسی قصد کشتن خود را داشته باشد، هیچ چیزی نمی تواند جلوی او را بگیرد.

حتی افرادی که شدت افسردگی در آنها بسیار بالا است، احساسات متناقضی درباره مرگ دارند و تا آخرین لحظه درباره گرفتن جان خود مردد هستند. اکثر افرادی که دست به خودکشی می زنند، نمی خواهند بمیرند و فقط دوست دارند درد و رنج شان پایان یابد. اما متاسفانه این علاقه برای پایان دادن به رنج و درد در آنها به سرعت تبدیل به تمایل به خودکشی می شود، چون راه دیگری پیش روی شان نمی بینند.

۴) افرادی که خودکشی می کنند، افرادی هستند که تمایلی به کمک گرفتن از دیگران ندارند.

مطالعاتی که درباره این افراد صورت گرفته نشان می دهد بیش از نیمی از این افراد ۶ ماه پیش از خودکشی درخواست کمک های پزشکی کرده بودند.

۵) صحبت کردن درباره خودکشی ممکن است این امر را پیش چشم افراد، عادی جلوه دهد.

با صحبت کردن درباره خودکشی با فردی که قصد خودکشی دارد، به او انگیزه این کار را نمی دهید، بلکه امر کاملاً برعکس است. مطرح کردن موضوع خودکشی و گفتگو در این باره یکی از بهترین راه ها برای منصرف کردن فرد از خودکشی است.

نشانه ها و هشدارهای قبل از خودکشی

همیشه رفتارها و گفتارهایی را که نشانه خودکشی در خود دارند، جدی بگیرید. اینها تنها هشدارهایی که فرد صادر می کند، نیستند، بلکه گاهی اوقات درخواست کمک فردی است که قصد خودکشی دارد. اکثر افرادی که قصد خودکشی دارند از قصد خود برای این کار نشانه ها و هشدارهایی صادر می کنند. بهترین راه برای ممانعت از خودکشی این است که این هشدارها را به رسمیت بشناسید و بدانید که چطور باید آنها را شناسایی کنید. اگر به این نتیجه رسیدید که یکی از افراد خانواده یا دوستان تان قصد خودکشی دارد، شما می توانید گزینه های جایگزین را به او معرفی کنید و نشان دهید که به آنها اهمیت می دهید و به فکرشان هستید.

مهم ترین هشدارهای خودکشی عبارتند از صحبت کردن درباره خودکشی یا آسیب زدن به خود، صحبت کردن یا نوشتن درباره مرگ یا قصد بدست آوردن اشیایی نظیر اسلحه و داروی خواب آور که استفاده از آنها موجب مرگ می شود. اگر با فردی طرف هستید که نشانه های اختلال رفتاری نظیر افسردگی یا اعتیاد به الکل یا مواد مخدر دارد یا فردی که سابقه خودکشی در خانواده اش وجود دارد، این نشانه ها را بیشتر جدی بگیرید.

یکی دیگر از نشانه های خطرناک خودکشی احساس تنهایی است، به شکلی که فرد فکر کند هیچکسی به او کمک نخواهد کرد. مطالعات نشان داده اند که احساس تنهایی یکی از قوی ترین نشانه های خودکشی است. افرادی که احساس تنهایی می کنند ممکن است درباره برخی احساسات غیر قابل تحمل شان صحبت کنند، ممکن است در سخنان شان آینده را تیره و تار توصیف کنند و بگویند که هیچ انگیزه ای برای ادامه زندگی ندارند. یکی دیگر از نشانه های قصد خودکشی داشتن تغییر ناگهانی رفتار یا شخصیت در افراد است. تغییراتی نظیر اینکه فرد خیلی اهل معاشرت و اجتماعی بوده و ناگهان تبدیل به شخصی گوشه گیر و منزوی می شود یا اینکه از فردی خوش خلق و مهربان ناگهان تبدیل به فردی بدخلق و پَرخاشگر می شود. فردی که قصد خودکشی دارد ممکن است علاقه اش به فعالیت های روزانه را از دست بدهد، در چنین شرایطی معمولاً فرد عادات خواب و غذا خوردن خود را به شدت تغییر می دهد.

برای اینکه بدانید خطر تا چه اندازه جدی است سوالات زیر می تواند به شما کمک کند:

  1. برنامه ای برای خودکشی داری؟ (طرح)
  2. برای خودکشی ابزارش را در اختیار داری (قرص، اسلحه و…)؟ (ابزار)
  3. می دانی چه زمانی می خواهی این کار را انجام دهی؟ (زمان)
  4. واقعاً قصد داری جانت را بگیری؟ (قصد)

سطوح خطر خودکشی

  • پایین: برخی فکر خودکشی دارند، اما طرحی برایش ندارد. گفته می شود که تلاش برای خودکشی نخواهد کرد.
  • میانه: فکر خودکشی دارند. طرح هایی دارند که خیلی کشنده نیست. گفته می شود او تلاش برای خودکشی نخواهد کرد.
  • بالا: فکر خودکشی دارد. طرح مشخصی برای این کار دارد که خیلی کشنده است. گفته می شود که او تلاش برای خودکشی نخواهد کرد.
  • شَدید: فکر خودکشی دارد. طرح مشخصی برای این کار دارد که کشنده است. گفته می شود که او برای خودکشی تلاش خواهد کرد.

اگر تلاش برای خودکشی ممکن به نظر می رسد، سعی کنید با پلیس تماس بگیرید یا اینکه فرد را به جای امنی ببرید. اسلحه، قرص یا هر چیز کشنده‌ را از او دور کنید. در هیچ شرایطی فرد را تنها نگذارید.

پیشنهاد کمک بدهید.

اگر یکی از دوستان یا اعضای خانواده تان به فکر خودکشی است، بهترین راه برای کمک به او این است که با او همدردی کنید و به صحبت هایش گوش کنید. بگذارید بداند که تنها نیست و شما برایش اهمیت قائلید. در عین حال مسئولیت بهتر کردن حال او را نپذیرید. می توانید از او حمایت کنید، اما نمی توانید حال کسی را که قصد خودکشی دارد، بهتر کنید. او خودش باید نسبت به بهتر‌ کردن حال خود مسئولیت پذیر باشد.

کمک کردن به فردی که قصد خودکشی دارد، شجاعت زیادی می طلبد. دیدن یکی از نزدیکان تان که قصد گرفتن جانش را دارد برای شما بسیار سخت خواهد بود، همینطور که به فرد کمک می کنید، فراموش نکنید که مراقب خودتان نیز باشید. فردی را که به او اعتماد دارید، پیدا کنید تا درباره احساسات تان با او صحبت کنید و در مواقع لزوم از او کمک بخواهید.

خودکشی در نوجوانان

خودکشی نوجوانان واقعیت تلخی است که در حال افزایش است. سال های نوجوانی از لحاظ احساسات و استرس سال هایی طوفانی است. نوجوانان برای رسیدن به موفقیت در کارها و درس شان اوقات پُر استرسی را می گذرانند. ممکن است با بحران هایی نظیر عدم اعتماد به نفس، تردید نسبت به توانایی هایشان یا حس انزوا و نادیده انگاشته شدن دست و پنجه نرم کنند. در برخی موارد این مشکلات به خودکشی ختم می شود. افسردگی یکی دیگر از دلایل خودکشی در نوجوانان است.

موارد زیر نیز می تواند خطر خودکشی را افزایش دهد:

  • سوء استفاده جنسی
  • رخدادهای ناگوار برای پدر یا مادر
  • عدم برخورداری از حمایت اجتماعی
  • در دسترس بودن اسلحه
  • محیط خصمانه مدرسه
  • قرار گرفتن در جریان خودکشی نوجوانان دیگر

هشدارها و نشانه های خودکشی در نوجوانان:

  • ایجاد تغییرات در عادت خواب و خوراک
  • کناره گرفتن از جمع های دوستانه، خانوادگی و فعالیت های روزمره
  • رفتارهای خشن و پرخاشگرانه
  • فرار از خانه
  • استفاده از الکل و مواد مخدر
  • عدم توانایی برای تمرکز و کاهش کارآیی در مدرسه
  • سردردهای مکرر، درد معده یا خستگی مفرط
  • تحمل نکردن ستایش ها و پاداش ها

خودکشی در افراد مسن

بیشتر میزان خودکشی در افراد بالای ۶۵ ‌سال گزارش شده است. یکی از مهم ترین عوامل این مسئله افسردگی در سنین سالخوردگی است.

دلایل دیگر عبارتند از:

  • مرگ یکی از نزدیکان، انزوا و تنهایی
  • بیماری های جسمی و معلولیت
  • تغییرات عمده در زندگی نظیر بازنشسته شدن یا وابستگی مادی به دیگران
  • از دست دادن هدف در زندگی

هشدارها و نشانه های اقدام به خودکشی:

  • خواندن مطالبی درباره مرگ و خودکشی
  • اختلال در برنامه خواب
  • افزایش مصرف الکل یا داروهای خواب آور
  • عدم توانایی برای مراقبت از خود و پیروی از دستورات پزشکی
  • انبار کردن داروها یا ابراز علاقه ناگهانی به خرید اسلحه
  • دوری از جمع، خداحافظی های سوزناک و عجله برای نوشتن وصیتنامه

بطورکلی نشانه های خودکشی عبارتند از:

۱) صحبت کردن درباره خودکشی: هر گونه صحبتی درباره خودکشی یا آسیب زدن به خود نظیر «کاش هیچ وقت به دنیا نمی آمدم» یا «اگر دوباره دیدمت….» یا «بهتر است بمیرم».

۲) به دنبال وسائل کشنده رفتن: تلاش برای خریدن اسلحه، قرص های خواب، چاقو و دیگر اشیایی که در خودکشی از آنها استفاده می شود.

۳) فکر کردن بیش از اندازه به مرگ: در این شرایط فرد خیلی به مرگ فکر می کند، در این باره حرف می زند، شعر می نویسد یا داستان هایی در این خصوص می نویسد.

۴) احساس ناامیدی نسبت به آینده: احساس تنهایی و بی کسی کردن و قرار گرفتن در شرایطی بن بست. باور به اینکه هیچ وقت اوضاع تغییر نکرده و بهتر نمی شود.

۵) تنفر از خود: احساس بی ارزش بودن، احساس گناه، شرم یا تنفر از خود.

۶) نظم دادن به امور خود: در چنین شرایطی فرد سعی می کند کارهای نیمه کاره خود را پایان دهد و برای مرگ آماده شود. او سعی می کند به اوضاع خانواده قبل از مرگ نظم دهد تا در غیاب او در گرفتاری نباشند!

۷) خداحافظی با همه: دیدارهای ناگهانی و غیر منتظره یا تماس های تلفنی بی موقع با افراد خانواده یا دوستان. خداحافظی کردن از افراد به صورتی که دیگر قرار نیست آنها را ببیند.

۸) گوشه گیری از دیگران: کناره گرفتن از دوستان و افراد خانواده. افزایش انزوای اجتماعی و تمایل به تنها بودن.

۹) رفتار خودویرانگر: افزایش نوشیدن الکل یا مواد مخدر، رانندگی خطرناک، برقراری رابطه جنسی خطرناک. پذیرفتن ریسک های غیر ضروری به صورتی که گویی فرد تمایل دارد بمیرد.

۱۰) احساس ناگهانی آرامش: احساس ناگهانی آرامش بعد از اینکه فرد افسردگی را تجربه کرده می تواند نشانه این باشد که او تصمیم خود را برای خودکشی گرفته است.

راه های جلوگیری از خودکشی

اگر متوجه یکی از نشانه های هشدارآمیز خودکشی در یکی از نزدیکان خود شُدید، ممکن است تردید کنید که آیا با او صحبت کنید یا خیر. اگر اشتباه کنید، چه می شود؟ اگر طرف عصبانی شد، چه؟ در چنین شرایطی، خیلی طبیعی است که احساس ناآرامی و ترس داشته باشید. اما بدانید هر کسی که از خودکشی صحبت می کند یا یکی از نشانه های خودکشی را نشان می دهد به کمک نیاز دارد. هر چقدر زودتر به او کمک کنید بهتر است. صحبت کردن با یکی از دوستان یا افراد خانواده درباره قصد آنها برای خودکشی و احساسات شان می تواند خیلی دشوار باشد. اما اگر مطمئن نیستید که فردی قصد خودکشی دارد، بهترین راه این است که خیلی راحت از خودش بپرسید. اگر شما به فرد نشان دهید که به او اهمیت می دهید هیچ کار اشتباهی مرتکب نشده اید. در واقع، دادن فرصت بیان احساسات به فردی که قصد خودکشی دارد، می تواند این شانس را به او بدهد تا همه احساسات منفی اش را بیرون بریزد و کمی آرام شود و شاید از خودکشی صرف نظر کند.

راه های شروع گفتگو با فردی که قصد خودکشی دارد:

  • اخیراً کمی درباره ات نگران هستم.
  • اخیراً متوجه شدم که خیلی عوض شدی و کمی نگران حال و‌ احوالت هستم.
  • می خواستم ببینم اوضاعت چطور است، چون اخیراً خیلی در حال همیشگی ات نبودی.

سوالاتی که باید بپرسید:

  • از چه وقتی این احساسات‌ را داری؟
  • اتفاقی افتاده که باعث شده اینطور فکر کنی؟
  • چطور می توانم کمکت کنم؟
  • تا به حال فکر کردی از کسی کمک بگیری؟

چه بگویید که کمک کننده باشد:

  • تو تنها نیستی، من هم کنارت هستم.
  • ممکنه الان باورت نشه، اما حتماً شرایط عوض خواهد شد.
  • ممکنه دقیقاً نتونم بفهمم چه حسی داری، اما این را بدان که خیلی به فکرت هستم و می خواهم کمکت کنم.
  • هر وقت ناامید شدی به خودت بگو که یک روز دیگه هم مهلت می دهی. شاید در آن یک روز همه چیز عوض شد.

وقتی با فردی که قصد خودکشی دارد صحبت می کنید این کارها را انجام دهید:

خودتان باشید. نقش بازی نکنید.

بگذارید فرد بداند که شما برایش اهمیت قائلید و او تنها نیست. مهم نیست چه می گویید. اگر حقیقتاً نگران فرد باشید، لحن صحبت های شما و شیوه رفتارتان این نگرانی را برای فرد باورپذیر می کند.

خوب به حرف هایش گوش کنید.

بگذارید فرد خودش را بیرون بریزد و هرچه می خواهد بگوید. بگذارید عصبانی شود و حتی فحاشی کند. مهم نیست که گفتگوی تان چگونه است. صرف وقوع و ادامه یافتن گفتگو نشان می دهد نشانه های مثبت وجود دارد.

همدردی کنید.

هرگز قضاوتش نکنید. صبور، خونسرد و پذیرا باشید. دوست شما با صحبت کردن از احساساتش دارد کار درستی می کند. کمکش کنید ادامه دهد.

به او امید بدهید.

به او اطمینان دهید کمک در دسترس است و حس تمایل به خودکشی موقتی است. بگذارید فرد بداند که شما به او و جانش اهمیت می دهید.

فرد را جدی بگیرید.

اگر فرد جملاتی شبیه به «خیلی افسرده ام و دیگه نمی توانم ادامه بدهم» را بر زبان می آورد، از او بپرسید «آیا دوست داری خودت رو بکشی؟ با گفتن این جمله شما ایده خودکشی را در ذهن او وارد نمی کنید، بلکه به او نشان می دهید که نگرانش هستید و قصد او را جدی گرفته اید و خیلی طبیعی است اگر او بخواهد نگرانی هایش را با شما در میان بگذارد.

آنچه نباید انجام دهید:

هرگز با فرد بحث نکنید.

از بیان کردن این جملات بپرهیزید: «تو خیلی چیزا داری که بخوای براشون زنده بمونی»، «خودکشی تو و خانواده ات را نابود می کند» یا «به نیمه پُر لیوان نگاه کن».

نصیحت نکنید.

برایش درباره ارزش های زندگی سخنرانی نکنید. نگویید که خودکشی کار اشتباهی است.

هیچ وقت قول رازداری به او ندهید.

جان یک نفر در خطر است و ممکن شما نیاز داشته باشید با یک متخصص یا رفتار درمان حرفه ای مشورت کنید یا جان فرد را در امان نگه دارید. اگر به او قول دهید که حرف هایتان پیش خودتان می ماند، ممکن است مجبور شوید قول تان را بشکنید.

هرگز برای حل مشکلا‌تش به او پیشنهادی ندهید.

با این کار شما به او کمک می کنید تا مطمئن شود که مشکلات حقیقتاً وجود دارد و خودکشی راه درستی برای فرار از آنها است.

خودتان را سرزنش نکنید.

شما نمی توانید افسردگی فردی را درمان کنید. شما مسئول خوشحالی دیگران نیستید.

اگر یکی از دوستان یا افراد خانواده تان با شما درباره تمایلش به مرگ یا خودکشی صحبت کرد، آنچه مهم است اینکه بدانید خطر تا چه اندازه جدی است. آنها که در معرض خطر بالای خودکشی هستند در آینده نزدیک «طرح» مشخصی برای خودکشی دارند، «ابزار» آن را مهیا و «زمان» مشخصی برای خودکشی تعیین کرده اند و «قصد» انجام آن را دارند. بنابراین در مقابل بحران به سرعت عمل کنید.

منابع

مقاله علمی و آموزشی «نشانه های اقدام به خودکشی و راه های جلوگیری از آن چیست؟»، نتیجه ی تحقیق و پژوهش، گردآوری و نگارش هیئت تحریریه پورتال یو سی (شما می توانید) می باشد. در این راستا مقاله سمانه خادمی در روزنامه شهروند، به عنوان منبع اصلی مورد استفاده قرار گرفته است.

برچسب ها
تبلیغات
فروشگاه شارژ، محصولات مجازی و خدمات بر خط های یو

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مقالات مرتبط