پنجشنبه , ۵ مرداد ۱۳۹۶
فروشگاه شال و روسری شیما
کما
کما

کما

در دسامبر سال ۱۹۹۹، پرستاری در حال صاف کردن تخت یک بیمار بود که ناگهان بیمار نشست و فریاد زد: «این کار را انجام نده!» اگرچه ممکن است این صدایی عادی از یک بیمار باشد، اما برای خانواده و دوستان پاتریشیا وایت بول (Patricia White Bull) بسیار تعجب آور بود. پاتریشیا به مدت ۱۶ سال در کما بود و پزشکان به خانواده ی او گفته بودند هرگز از آن شرایط بیرون نمی آید.

چگونه فردی که به مدت طولانی بیهوش بوده است، به هوش می آید؟
چه چیزی باعث می شود مردم به کما بروند؟
چه تفاوتی بین در کما بودن و زندگی نباتی است؟

تصورات اشتباه و سردرگمی های بسیاری در مورد زندگی نباتی شناخته شده به عنوان کما وجود دارد. شما می توانید با فرآیندهای فیزیولوژیکی که باعث کما می شوند و اینکه چگونه اغلب مردم بعد از چند ماه یا سال از حالت کما بیرون می آیند، آشنا شوید.

کلمه کما (Coma) از کلمه یونانی Koma به معنی حالت خواب می آید. اما در کما بودن، همان در خواب بودن نیست. شما می توانید فردی که خواب است را با صحبت کردن و یا دست زدن به او از خواب بیدار کنید؛ اما این کارها برای فردی که در کما است صدق نمی کند. فرد در کما، زنده است و نفس می کشد اما عاری از هوش و آگاهی است و نمی تواند به محرک هایی مانند درد یا صدا پاسخ دهد یا هر عمل اختیاری را انجام دهد. مغز چنین فردی در سطح اولیه و پایه کار می کند. برای درک این موارد، ابتدا به بررسی بخش های مغز و کارکردشان می پردازیم.

بخش های مغز
مغز از سه بخش مهم و اساسی ساخته شده است:

  • مخ (cerebrum)
  • مخچه (cerebellum)
  • ساقه مغز (brain stem)

مخ بزرگترین بخش مغز است و عملکردهای شناختی و حسی مانند هوش (دانایی و آگاهی)، حافظه، استدلال و احساسات را کنترل می کند.
مخچه در پشت مغز تعادل و حرکت را کنترل می کند.
ساقه مغز از دو نیمکره مغز به نخاع متصل می شود و تنفس، فشار خون، چرخه خواب، آگاهی و سایر عملکردهای بدن تحت کنترل این بخش است.
علاوه بر این سه بخش؛ یک توده از سلول های عصبی در زیر مخ، به نام تالاموس (Thalamus) وجود دارد. این قسمت مهم به تقویت انگیزه های حسی می پردازد و آنها را به قشر مخ می فرستد.

دانشمندان معتقدند که هوشیاری بستگی به انتقال پایدار سیگنال های شیمیایی از ساقه مغز و تالاموس به مخ دارد. این مناطق توسط مسیرهای عصبی به نام دستگاه فعال کننده مشبک یا RAS یا (Reticular Activating System) به هم وصل می شوند. هر وقفه یا قطعی در این پیام ها می تواند فردی را به یک حالت تغییر یافته از هوشیاری قرار دهد.

زندگی نباتی هم یک نوع از کما است که نشان دهنده حالت بیداری اما بدون هوشیاری و بی توجهی است. برخی بیماران پس از چند روز یا چند هفته در کما بودن و بیهوشی، پلک خود را باز می کنند و به نظر می رسد که بیدار می باشند. بیماران در این حالت ممکن است رفتارهایی را نشان دهند که اعضای خانواده آنها به اشتباه فکر کنند بیمار بیدار شده و در حال برقراری ارتباط است. این رفتارها می توانند شامل خرخر کردن (نالیدن)، خمیازه کشیدن، حرکت سر، دست و پا باشد. با این حال، این بیماران به محرک های داخلی یا خارجی پاسخ نمی دهند و مغز آنها آسیب دیده است.

چگونه فردی به کما می رود؟
بیماریی هایی که مغز را تحت تاثیر قرار می دهند و یا جراحات مغزی، هر دو می توانند سبب کما شوند.

ضربه شَدید به سر می تواند به حرکت جلو و عقب مغز در داخل جمجمه منجر شود. این حرکت مغز در داخل جمجمه می تواند سبب پاره شدن رگ های خونی و رشته های عصبی شده و باعث تورم مغز گردد. فشار تورم روی عروق خونی، جریان خون و به همراه آن اکسیژن را به مغز مسدود می کند. با نرسیدن خون و اکسیژن، بخش هایی از مغز به علت گرسنگی شروع به مردن می کنند.

برخی از عفونت های مغز و نخاع مانند آنسفالیت یا مننژیت نیز می توانند موجب تورم در مغز شوند. شرایطی که باعث افزایش خون در داخل مغز و یا جمجمه می شوند مانند شکستگی جمجمه و یا شیوع آنوریسم هم منجر به تورم و آسیب های بیشتر به مغز می شوند.

یک نوع سکته به نام سکته مغزی ایسکمیک هم می تواند به کما منجر شود. سکته مغزی زمانی رخ می دهد که عروق تامین کننده خون مغز مسدود شوند، این انسداد باعث گرسنگی مغز از خون و اکسیژن می شود.

در افراد مبتلا به دیابت، بدن توانایی تولید به اندازه کافی از هورمون انسولین را ندارد. از آنجا که انسولین کمک می کند تا سلول ها از گلوکز (قند خون) برای تولید انرژی استفاده کنند، عدم این هورمون باعث می شود سطح گلوکز خون افزایش یابد (هیپرگلیسمی) و بر عکس زمانی که نسبت انسولین صحیح نیست، قند خون می تواند بیش از حد پایین بیاید (هیپوگلیسمی). اگر قند خون بسیار بالا یا پایین باشد، می تواند یک فرد را در کما دیابتی قرار دهد.

کما همچنین می تواند توسط تومورهای مغزی، مصرف بیش از حد الکل و مواد مخدر، اختلالات تشنجی، کمبود اکسیژن به مغز (مانند غرق شدن) و فشار خون بسیار بالا نیز ایجاد شود.

یک فرد می تواند بلافاصله یا به تدریج به کما برود. اگر علت کما، سکته مغزی یا ضربه شَدید به سر باشد، تقریباً بلافاصله فرد دچار کما می شود. اما اگر عفونت یا بیماری باعث کما باشد ممکن است قبل از رفتن به کما علائمی همچون تب بالا، احساس سرگیجه و بی حالی مشاهده شود.

پزشکان چگونه می فهمند، فردی به کما رفته است؟
پزشکان، بیماران را بر اساس یکی از دو مقیاس کمای گلاسکو (Glasgow Coma Scale) و مقیاس رانچو لس امیگز (Rancho Los Amigos Scale) ارزیابی می کنند. آسیب و اختلال روانی با اختصاص نمره از ۳ تا ۱۵ مشخص می شود. نزدیک بودن نمره به عدد ۳ نشانه ی عمیق ترین کما و ۱۵ بطور معمول بیداری و هوشیاری است.

امتیازات در مقیاس کمای گلاسکو بر اساس سه پارامتر اصلی زیر است:

۱) واکنش چشمی:

  • عدم باز کردن چشم نمره ۱
  • باز کردن چشم با محرک های دردناک نمره ۲
  • باز کردن چشم با صدا کردن نمره ۳
  • باز کردن ارادی و خودبخود چشم نمره ۴

۲) واکنش کلامی:

  • عدم پاسخ کلامی نمره ۱
  • صداهای غیرقابل فهم نمره ۲
  • کلمات نامناسب و نامربوط نمره ۳
  • پاسخ به سوالات در حالت گیجی نمره ۴
  • پاسخ صحیح به سوالات نمره ۵

۳) واکنش حرکتی:

  • عدم پاسخ حرکتی نمره ۱
  • باز کردن غیر طبیعی اندام در واکنش به درد نمره ۲
  • جمع شدن غیر طبیعی اندام در واکنش به درد نمره ۳
  • دور کردن محرک درد از خود نمره ۴
  • پاسخ هدفمند به درد نمره ۵
  • اطاعت (اجرای) از دستور نمره ۶

مقیاس رانچو لس امیگز توسط پزشکان بیمارستان رانچو لس امیگز در کالیفرنیا توسعه یافته است و کمک می کند تا پزشکان اثرات بازمانده از ضربه به سر را در دوره نقاهت بعد از کما پیگیری کنند و بیشتر برای هفته اول یا ماه پس از آسیب مفید می باشد.

بر اساس نتایج حاصل از این دو مقیاس، پزشکان بیماران در یکی از چهار حالت هوشیاری قرار می دهند:

  • کما و بدون پاسخ: بیمار نمی تواند حرکت کند یا به محرک ها پاسخ دهد.
  • کما اما پاسخگو: بیمار به محرک ها با واکنش هایی مانند جنبش یا افزایش ضربان قلب پاسخ می دهد.
  • هوشیار اما بدون پاسخ: بیمار می تواند ببیند، بشنود، لمس کند، طعم و مزه را بچشد اما نمی تواند پاسخ دهد.
  • هوشیار و پاسخگو: بیمار از کما خارج شده و می تواند به دستورات پاسخ دهد.

چگونه پزشکان بیماران در کما را درمان می کنند؟
هیچ گونه درمانی که بتواند فردی را از کما خارج کند، وجود ندارد. درمان ها تنها می توانند از آسیب های فیزیکی و عصبی بیشتر جلوگیری کنند.

اول پزشکان مطمئن می شوند که بیمار در معرض خطر مرگ فوری نیست. این امر ممکن است نیاز به قرار دادن لوله ای در نای بیمار از طریق دهان و اتصال به دستگاه تنفس مصنوعی (ونتیلاتور) داشته باشد. اگر آسیب های جدی و تهدید کننده حیات در سایر قسمت های بدن وجود داشته باشد، به منظور کاهش شدت آنها، رسیدگی های لازم انجام می شود. اگر فشار بیش از حد در مغز باعث کما باشد، پزشکان می توانند آن را به وسیله جراحی و قرار دادن لوله ای داخل جمجمه و تخلیه مایع، آن را از بین ببرند. روشی به نام تنفس عمیق و سریع (هیپرونتیلاسیون) باعث افزایش میزان تنفس با انقباض عروق خونی در مغز نیز می تواند فشار را کاهش دهد. پزشکان شاید برای جلوگیری از تشنج، به بیماران داروهایی نیز بدهند.

اگر مصرف بیش از حد مواد مخدر یا شرایطی مانند قند خون بسیار پایین علت کما باشد، پزشکان برای اصلاح این موارد تلاش می کنند. بیماران مبتلا به سکته مغزی ایسکمیک حاد نیز تحت درمان های خاص قرار گرفته و شاید داروهای حل کننده لخته به آنها بدهند تا جریان خون به مغز بازگردد.

همچنین ممکن است از بررسی تصویری مانند تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) و سی تی اسکن (CT) برای مشاهده مغز و شناسایی تومور، فشارها و هرگونه نشانه ای از آسیب به بافت مغز هم استفاده کنند.

نوار مغزی یا الکتروانسفالوگرافی (EEG)، آزمون مورد استفاده برای شناسایی هرگونه اختلال در فعالیت الکتریکی مغز است. این همچنین می تواند تومورهای مغزی، عفونت ها و سایر شرایطی که ممکن است باعث کما باشد را نشان دهد. در صورتی که پزشکان به عفونت هایی مانند مننژیت مشکوک باشند، آنها ممکن است برای تشخیص یک سوزن به داخل ستون فقرات بیمار کنند و یک نمونه از مایع مغزی نخاعی برای آزمایش بر دارند.

بیماران در کما مستعد ابتلا به سینه پهلو یا ذات الریه (پنومونی) و عفونت های دیگر می باشند. بسیاری از بیماران بیهوش در بخش مراقبت های ویژه بیمارستان (ICU) نگهداری می شوند، تا در آنجا بطور مستمر تحت نظارت پرستاران و پزشکان باشند. افرادی که برای یک مدت طولانی در کما هستند ممکن است درمان های فیزیکی برای جلوگیری از آسیب های عضلانی دریافت کنند. پرستاران نیز آنها را به صورت دوره ای و برای جلوگیری از زخم بستر و زخم های دردناک پوستی ناشی از دراز کشیدن برای مدت زمان طولانی جابجا می کنند.

از آنجایی که بیماران در کما نمی توانند خودشان بخورند یا بنوشند، مواد مغذی و مایعات را از طریق سیاهرگ و یا لوله دریافت می کنند تا از گرسنگی و بی آبی فوت نکنند. نمک و سایر موادی که به تنظیم فرآیندهای بدن کمک می کنند را از طریق الکترولیت ها دریافت خواهند کرد.

اگر بیمار در کما برای تنفس وابسته به دستگاه تنفس مصنوعی باشد، ممکن است یک لوله ی ویژه بطور مستقیم در نای و جلوی گلو (تراکئوستومی) قرار داده شود و از آنجایی که بیماران در کما نمی توانند خودبخود ادرار کنند، لوله ای پلاستیکی به نام کاتتر برای حذف ادرار بطور مستقیم در مثانه آنها قرار داده می شود.

چگونه بیماران از کما خارج می شوند؟
اینکه فردی چگونه سریع از کما خارج شود، بستگی به علت آن و شدت آسیب به مغز دارد. اگر علت مشکل سوخت و ساز بدن (متابولیک) مانند دیابت باشد، و پزشکان آن را با دارو درمان کنند، فرد می تواند نسبتاً به سرعت از کما خارج شود. بسیاری از بیمارانی که مصرف بیش از حد مواد مخدر داشته اند، در صورت پاک شدن و تخلیه مواد از بدن می توانند بهبود یابند. آسیب های مغزی عظیم یا تومور مغزی می تواند درمان مشکل تری باشد و فرد به حالت کمای بسیار طولانی و حتی غیر قابل بازگشت برود.

اکثر کماها بیشتر از ۲ تا ۴ هفته طول نمی کشند. بهبود معمولاً تدریجی است و بیماران در طول زمان آگاهی خود را بدست می آورند. آنها ممکن است در روز اول تنها برای چند دقیقه بیدار و هوشیار باشند اما به تدریج و در دوره های طولانی تر بهتر می شوند. تحقیقات نشان می دهد که عاقبت یک بیمار بیهوش، بسیار نزدیک به نمره مقیاس کمای گلاسکو است. به عبارتی اکثریت مردم (۸۷ درصد) که نمره سه یا چهار در مقیاس بدست می آورند در ۲۴ ساعت اول کما، به احتمال زیاد فوت می کنند یا در زندگی نباتی قرار می گیرند و حدود ۸۷ درصد افرادی که نمره آنها بین ۱۱ تا ۱۵ بوده، به احتمال زیاد بهبود می یابند.

برخی از افراد ممکن است بدون هیچ گونه ناتوانی روانی یا جسمانی از کما خارج شوند، اما اغلب برای بدست آوردن مجدد برخی مهارت های ذهنی و فیزیکی نیاز به حداقل درمان هایی دارند. آنها ممکن است نیاز به یادگیری مجدد چگونگی صحبت کردن، راه رفتن و یا خوردن داشته باشند؛ و البته ممکن است برخی دیگر هرگز قادر به بازیابی بطور کامل نباشند. سلامتی شما آرزوی ما است.

برای مشاهده منابع اینجا کلیک کنید.

برای مشاهده منابع اینجا کلیک کنید.

مقاله علمی و آموزشی «کما»، نتیجه ی تحقیق و پژوهش، گردآوری، ترجمه و نگارش هیئت تحریریه پورتال یو سی (شما می توانید) می باشد. در این راستا مقالات وب سایت HowStuffWorks به عنوان منابع اصلی مورد استفاده قرار گرفته اند.

راهنما و نیازمندی های رایگان خرید و فروش، استخدام و خدمات در ایران

۱۲ دیدگاه

  1. با درود
    کسی که سکته مغزی کرده دچار مرگ مغزی میشه یا کما؟
    بعد سکته مغزی مثلاً ۷ روز بعد طرف نفسش قطع شده باشه مرگ مغزی شده یا تو کماست؟

  2. سلام
    ممنون از مطالبتون
    دایی من ضربه مغزی شدیدی رو متحمل شده، ضریب هوشیاریش روی ۳ هست، امروز بعد از ۷ روز دست و پاها و کل بدنش رو تکون میداد اما اینطور ک دکتر گفت این حرکات دلیلی بر بهبودی نیست
    چند روز پیش گفت که مرگ مغزی شده
    مرگ مغزی و این حرکات با هم تناقض ندارن؟!
    کسی اطلاعاتی داره ممنون میشم با ایمیلم در میون بذاره:
    a.farrokhvand@gmail.com

  3. من می خوام برم کما

  4. سلام. داداشم بر اثر افتادن از بالای جرثقیل به ارتفاع ۵ متری ضربه مغزی شده. قبل عمل سطح هوشیاریش ۵ بوده. الان عمل شده و هوشیاریش بین ۷ و ۸ هستش. دست و پاهاش رو تکون میده چشمش رو هم یه کم باز میکنه. الان ۱۱ روز شده. میشه لطفا نظرتون رو بگید.

  5. سلام خواهرم بر اثر آب آوردن ریه دچار تنگی نفس شد. بیمارستان برای تنفس و رسوندن اکسیژن به دستگاه ونتیلاتور وصل کردن ولی دستگاه خراب بود و اکسیژن رسانیش خوب نبود و با تعویض لوله دچار ایست قلبی شد به کما رفت حالا همه چیزش نرماله ولی از کما بیرون نمیاد حالا سه هفته س که تو کماست خرخر میکنه به درد واکنش نشون میده چشماشو باز میکنه ولی هوشیار نیست برای اسکن مغز نمیشه ببرنش میگن به دستگاه وصله آیا امیدی هست از کما در بیاد؟ هوشیاریش روی شیشه (۶).
    تورو خدا دعاش کنید هنوز جوونه ممنون

  6. با سلام. دوست من سه شنبه صبح به علت قلب ناراحتش نفسش به مدت کوتاهی قطع میشه و چون تعادل نداشته در کلاس سرش محکم به زمین میخوره وقتی رفتم بالای سرش، سرش خونی شده بود… و چون به استان اردبیل بردن نمیشه پیگیر حالش باشم فقط خانوادش گفتن کما هست ممکنه طی دو یا سه روز به هوش بیاد؟ ممکنه بعد چه مدت به هوش بیاد؟ الان هم هیچ حرکتی نداره با تشکر

  7. سلام. مطالبتون رو خوندم خیلی مفید بودن برام.
    متاسفانه دوستم تصادف کردن و تو کمای عمیق هستن.
    بنظرتون چقدر امکان خوب شدنش هست؟?

    • سلام
      بستگی به میزان آسیب دیدگی دارد.
      اما در هر شرایطی بدانید که اتفاقات نادر هم در جهان کم رخ نداده است.
      امیدوارم به جمع خانواده برگردد.

  8. خیلی عالی بود با تشکر از شما

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *