با هانا آرنت آشنا شویم

دپارتمان آموزشبروزرسانی در: 2026/07/13

هانا آرنت در سال 1906 در لیندن واقع در نزدیکی هانوفر و در یک خانواده مرفه یهودی چشم به جهان گشود. والدین وی اگرچه لیبرال و غیرمذهبی بودند، اما هانا را با این روحیه تربیت کردند که در مقابل یهودی ستیزی ساکت ننشیند. هانا آرنت پس از پایان دوره متوسطه، در 18 سالگی در دانشگاه ماربورگ به تحصیل فلسفه، یزدان شناسی و زبان یونانی پرداخت.

هانس یوناس، فیلسوف آلمانی بعدها در تجدید خاطره با آرنت، از دانشجوی جوان فوق العاده و بی‌نظیری سخن گفته بود که در دانشگاه ماربورگ با جستارهای بحث‌برانگیز خود در میان دانشجویان چپ به دلیل موضع انتقادی خود نسبت به مارکسیسم و علاقه به دولت شهرهای یونانی به عنوان محافظه‌کار و در میان محافل محافظه‌کار به دلیل علاقه خود به شوراها پس از انقلاب به عنوان چپ شناخته شد.

در همین ایام بود که هانا آرنت به مارتین هایدگر استاد فلسفه خود دل بست. اما متاهل بودن هایدگر، چشم‌انداز رسیدن به او را برای هانا آرنت تیره می‌ساخت. همین امر انگیزه ترک ماربورگ شد. هانا آرنت در سال 1926 برای آماده‌سازی رساله دکترای خود به هایدلبرگ و نزد فیلسوف مشهور آلمانی کارل یاسپرس رفت. آرنت بعدها در ستایش از کارل یاسپرس همواره تاکید می‌کرد که استادش او را از انسان‌گریزی و جهان‌گریزی نجات داد، او را با ایده آزادی انسان آشنا ساخت و ضرورت همزیستی میان انسان‌ها را به او تفهیم نمود.

آرنت بعدها رساله استادی خود را به موضوع «مفهوم عشق نزد آگوستین» اختصاص داد. اما کار در محیط آکادمیک رضایت خاطر وی را فراهم نمی‌ساخت، به همین دلیل از کرسی استادی در دانشگاه چشم‌پوشی کرد و آزادانه به کار نوشتن پرداخت.

در سال 1929 با نخستین همسر خود گونتر اشترن روانه برلین شد و کار نگارش اولین کتاب خود را که زندگینامه راحل فارن هاگن است، در آنجا آغاز نمود. تجریبات تلخی که هانا آرنت در این سال‌ها با رژیم نازی در آلمان داشت، در لابلای صفحات این کتاب بازیافته است. از خلال سطرهای آن می‌توان به اعتقاد راسخ وی به حفظ هویت خویشتن و حق دگراندیشی پی برد.

هانا آرنت سرخورده از دگرگونی‌های هراس‌آوری که در آلمان در شرف تکوین بود، در اوت 1933 میهن خود را ترک کرد و رهسپار پاریس شد. او برآوردی از هیولای فاشیسم را از جمله در قصور روشنفکران آلمان می‌دید و آنان را در این جریان بی‌تقصیر نمی‌دانست. آرنت متاثر از حوادث سیاسی این ایام و نیز تحت تاثیر همسر دوم خود هاینریش بلوشر که سوسیالیستی معتقد بود، تدریجاً به یک اندیشمند و نویسنده آگاه سیاسی تبدیل شد.

در سال 1941 به همراه همسر دومش از پاریس به آمریکا مهاجرت کرد. در آمریکا نخست برای بخش‌های مدیریت سازمان‌های مهاجر یهودی فعالیت می‌کرد و از نویسندگان روزنامه «سازندگی» مهم‌ترین ارگان یهودیان مهاجر بود. اما با رشد گرایش‌های صهیونیستی در این سازمان‌ها، آرنت که همواره از ملی‌گرایان پَرخاشگر بیزار بود، در سال 1944 به همکاری خود با آن نشریه پایان داد.

در سال 1951، یکی از مهم‌ترین آثار او تحت عنوان «عنصرها و خاستگاه‌های حاکمیت تام‌گرا» به انگلیسی منتشر شد. آلمانی همین اثر در سال 1955 به چاپ رسید. آرنت در این اثر با رژیم‌های تام‌گرای ناسیونال سوسیالیستی و استالینیستی از نظر سیاسی تسویه حساب کرده است. این اثر بازتاب گسترده‌ای در میان متفکران و محافل سیاسی جهان داشت و آوازه هانا آرنت را به عنوان اندیشمند سیاسی تثبیت کرد. از هانا آرنت گزارش فوق العاده‌ای نیز تحت عنوان «ابتذال شوور» در رابطه با محاکمه آدولف آیشمن یکی از سازمان دهندگان اصلی هولوکاست باقی مانده است. آیشمن در سال 1960 در اورشلیم در مقابل دادگاه قرار گرفت و محکوم به اعدام شد.

شناخته شده‌ترین اثر فلسفی – سیاسی هانا آرنت «قدرت و قهر» نام داد که وی در آن با دقتی موشکافانه به بررسی نقش قدرت و قهر در زندگی اجتماعی پرداخته و نشان داده است که آنها مفاهیمی کاملاً متفاوت و حتی متضاد هستند. از دیگر آثار هانا آرنت می‌توان به «حقیقت و دروغ در سیاست» و نیز «درباره انقلاب» اشاره کرد.

هانا آرنت در 4 دسامبر 1975 در نیویورک چشم از جهان فرو بست.