کانبان (سیستم عصبی تولید ناب) چیست؟
کانبان یک لغت ژاپنی به معنای کارت یا علامت میباشد. هر کارت یا کانبان معرف قطعه یا مجموعه نیم مونتاژی است که نشان میدهد هر کدام از کجا آمده و به کجا میروند. سیستم کانبان در هر فرآیند کمیت تولید را مشخص میکند و این موضوع را سیستم عصبی تولید ناب مینامند. همچنین کانبان به کارت کنترل موجودی در یک سیستم کششی اطلاق میگردد.
چرا کانبان؟
اصل مشتری مداری یکی از دغدغههای هر سازمانی برای استمرار بقای خود میباشد که باعث گردیده سازمانها به دنبال مدلهایی باشند تا توان رقابتی خود را افزایش دهند. یکی از این راهکارها تولید ناب بوده که ماموریت آن حذف اتلافها و افزایش تولید ارزش در سازمان میباشد و یکی از ابزارهای مهم جهت استقرار تولید ناب کانبان میباشد.
تفاوت بین سیستم کانبان و سیستمهای سنتی سفارش
در سیستم تولید فشاری از تقاضای پیشبینی شده برای کنترل تولید استفاده میکنند، درحالیکه در سیستم کششی بر مبنای وضعیت سیستم و تقاضای واقعی، تولید انجام میشود. سیستم فشاری خروجی را کنترل و WIP (موجودی در حال ساخت) را مشاهده میکند درحالیکه سیستم کششی WIP را کنترل و خروجی را مشاهده میکند.
سیستم کانبان همانند یک سیستم اطلاعاتی عمل میکند که سازمان را یکپارچه و فرآیندها را به یکدیگر پیوند میدهد و تمامی جریان ارزش را به تقاضای مشتری بطور هماهنگ متصل مینماید.
کانبان زمانی که سازمان متعهد به سیستم کششی است کاربرد بیشتری دارد. کانبان یک سیستم کنترل بصری پیشرفته است و بستگی به درک و نظمی دارد که از اجرای 5S نشات میگیرد. سیستم نگهداری خودگردان یک مورد حیاتی است که موفقیت سیستم تولید کششی را تضمین میکند. اجرا در گستره کارخانه با انتخاب یک محل محدود برای اجرای کانبان ممکن است اثر نهایی کانبان را محدود گرداند.
در یک کارخانه ناب با یک سیستم تولید کششی که از کانبان استفاده میکند ایده «هرچه بیشتر بهتر» جایی ندارد. در کانبان بیشتر فقط بیشتر است و این نیاز به تولید فقط شما را به سمت بدترین نوع از اتلاف مهلک یعنی تولید مازاد هدایت میکند.
کانبان چگونه به شما و سازمانتان نفع میرساند؟
- تولید مازاد را حذف میکند.
- انعطافپذیری را در قبال تقاضای مشتری افزایش میدهد.
- تولید انباشته و دستههای کوچک و متنوع را هماهنگ میکند.
- فرآیند تامین و تدارک را ساده میکند.
- تمامی فرآیندها را یکپارچه کرده و آنها را با مشتری پیوند میدهد.
- کمک میکند تا موجودیهای اضافی حین فرآیند را حذف کنید.
- کمک میکند ضایعات پنهان در فرآیند را آشکار کنید.
قوانین کانبان
- فرآیندهای پاییندستی، اقلام را از فرآیندهای بالادستی برمیدارند.
- فرآیندهای بالادستی تنها آنچه برداشتهشده است را تولید میکنند.
- صرفاً محصولات 100 درصد بدون نقص به مراحل بعد ارسال میگردند.
- تولید هموار باید ایجاد گردد.
- کانبانها همیشه قطعات خود را همراهی میکنند.
- تعداد کانبانها بتدریج و در طول زمان کاهش مییابند.
انواع اصلی کانبان
الف) حمل:
- کانبان سفارش قطعات
- کانبان برگشتی یا کانبان درون کارخانهای
ب) تولید:
- کانبان سفارش تولید
- کانبان سیگنال
چه اطلاعاتی در کارت کانبان ذکر میگردد؟
- شماره مواد
- اگر مقدور باشد یک شرح با یک عکس و یا نقشه
- فرآیند قبلی – از کجا میآید.
- فرآیند بعدی – به کجا میرود.
- فرآیند تامینکننده داخلی و یا خارجی
- شماره سفارش کارخانه یا مشتری
- چه چیزی و چه موقع و چگونه باید برداشته شود؟
- چه چیزی و چه موقع و چگونه ساخته شود؟
سیستم کانبان وابسته به سیستم جایگزین کردن دوباره است که شبیه سیستم سوپرمارکت عمل میکند وقتیکه فرآیند پاییندستی (مشتری) قطعات را از فرآیندهای بالادستی (سوپرمارکت) برمیدارد فرآیند بالادستی محصولات برداشتهشده را از طریق تولید مقداری برابر آنچه برداشتهشده است دوباره پُر میکند. هدف نهایی کاهش تعداد کانبانهای مورد استفاده است در نتیجه اندازه سوپرمارکتها نیز باید کاهش یابد.
چه زمانی تولید میکنید؟
فرآیندهای پاییندستی از فرآیندهای بالادستی اقلام را برداشته و فرآیندهای بالادستی فقط برای جایگزینی آنچه برداشتهشده است تولید میکنند. یعنی وقتی کانبان سفارش تولید را دریافت کردید قطعات و محصولات را تولید میکنید. وقتی خط مونتاژ قطعات را استفاده میکند کارتهای کانبان مربوطه را در ایستگاههای کانبانهای برگشتی قرار میدهند. تغذیهکننده کانبانهای برگشتی را از جای خود برداشته و آنها را به فرآیندهای قبلی جایگزین اقلامی میکند که قبلاً در خط مونتاژ استفاده شدهاند و کانبان تولیدی را از پالت برداشته و در جای کانبان تولید در آن فرآیند قرار میدهد. سپس کانبان برگشتی در پالت قرار میگیرد و به خط مونتاژ برگردانده میشود. با این روش یک زنجیرهای از عکسالعملها ایجاد میشود که هدف آن حرکت به سمت عقب تا تامینکننده خارجی میباشد.
کانبان نابهنجاریها را آشکار میکند. اگر فرآیندی بیش از اندازه تولید کند پالتها سرریز میگردند و محلی برای نگهداری اضافه تولید ندارد، تولید کمتر از اندازه نیز با طبقات خالی آشکار میگردد.
مزایای کاهش کانبان
- مشکلات را به ترتیب اولویت نمایان میکند.
- ذخیره ایمنی را کاهش میدهد.
- فعالیتهای بهبود را ترغیب میدهد.
- کمک میکند تا سیکلهای تولید را خوب تنظیم کنید.
- کمک میکند بدانید چگونه کار میکنید.
- کمک میکند تا دربارهی چیزهای درست فکر کنید.
انواع دیگر کانبان
کانبانهای سریع:
وقتی کمبود غیرقابل منتظرهای از یک قطعه وجود دارد به وجود میآیند و فقط در شرایط غیرعادی استفاده میشوند و باید بهمحض اینکه برای رسیدن به هدف مورد استفاده قرار گرفت جمعآوری گردند.
کانبانهای اضطراری:
علامت میدهد که قطعات ناقص کشف شدهاند و نیاز است که به سرعت جایگزین گردند. این کانبان نیز باید بهمحض اینکه قطعات مورد نیاز جایگزین گردیدند جمعآوری شوند.
