چگونه کوه ها به وجود آمده اند؟

کوه ها بسیار بزرگ و غول پیکر هستند و انسان ها با تماشای آنها شاید این طور فکر کنند که کوه ها هیچ وقت از زمان های گذشته تا به امروز تغییر شکل نداده اند و در آینده نیز به همین شکل فعلی باقی خواهند ماند. ولی زمین شناسان با مطالعات خود درباره ی کوه ها ثابت کرده اند که آنها همیشه به یک شکل نبوده اند بلکه پیوسته دگرگون می شوند.

اولین دگرگونی های خاصی که بر سطح زمین وارد آمده اند، موجب پیدایش کوه ها شده اند. کوه ها دائماً در حال از بین رفتن و یا دگرگون شدن هستند. به عنوان مثال، یخی که بر بدنه ی کوه به وجود می آید، سبب می شود که قسمتی از دیواره های کوه فرو بریزد. همچنین، آب باران و جریان آب های دیگر باعث جدا شدن سنگریزه ها و خاک از کوه ها می شوند. گاهی اوقات حتی مرتفع ترین کوه ها هم ممکن است به صورت تپه های پست و بلند و یا حتی به شکل دشت صاف و هموار در آیند.

زمین شناسان کوه ها را به چهار دسته تقسیم می کنند. این تقسیم بندی از لحاظ چگونگی ساختمان کوه ها است. با این وصف، همه ی کوه ها از این نظر با هم مشترک هستند که همه آنها در نتیجه ی دگرگونی های شَدید و خشنی پدید آمده اند که میلیون ها سال پیش روی سطح زمین رخ داده است. انواع چهارگانه ی کوه ها به شرح زیر است:

1) کوه های چین دار؛ که از لایه های سنگی درست شده اند. این لایه ها در نتیجه ی فشار زیاد، در هم فشرده شده اند و به شکل چین های بزرگ در آمده اند. زمانی که این نوع کوه ها را می بینید، متوجه می شوید که در بسیاری از نقاط، لایه های سنگ به شکل یک قوس برآمدگی یا فرو رفتگی پیدا کرده اند که این نیز در نتیجه ی فشردگی و فشار سطح زمین به وجود آمده است. کوه های آپالاش و کوه های آلپ دو نمونه از کوه های چین دار هستند.

تبلیغات
انگلیسی را مانند آمریکایی ها صحبت کنید

2) کوه های گنبدی؛ که در این نوع کوه ها لایه های سنگی طوری به سمت بالا فشرده شده اند که گنبدهایی آبله گون به وجود آمده است. در بسیاری از موارد، گدازه های ذوب شده باعث برآمدگی این لایه های سنگی می شوند. یعنی همان گدازه هایی که با فشار زیاد از سطح زیرین زمین به بیرون می آیند. کوه بلاک هیلز در داکوتای جنوبی واقع در آمریکا نمونه ای از کوه های گنبدی است.

3) کوه های قطعه ای؛ کوه هایی هستند که در نتیجه ی قاچ خوردگی یا شکستگی که در پوسته ی زمین رخ داده است به وجود آمده اند. یعنی آنکه تکه های بسیار بزرگی از سنگ که قبلاً روی زمین خوابیده بودند، از جای خود بطور مستقیم یا به شکل اریب برخاسته اند و این کوه ها را به وجود آورده اند. به عنوان مثال، رشته کوه سیرانوادا تکه سنگی است که 650 کیلومتر طول و 130 کیلومتر عرض دارد.

4) کوه های آتشفشان؛ از گدازه ها، خاکستر و اشیای نیم سوخته ای درست شده اند که از درون زمین به بیرون ریخته می شوند. معمولاً یک کوه آتشفشان به شکل مخروطی است که سوراخ یا دهانه ای نیز بر فراز قله ی خودش دارد. بعضی از کوه های مشهور آتشفشان عبارتند از کوه های رینیر و شاستا در ایالات متحده آمریکا، کوه فوجی یاما در ژاپن و کوه وزوو در ایتالیا.

تا اینجا با کوه هایی که فقط در یک مرحله شکل گرفته اند، آشنا شدیم. اما رشته کوه های بسیار زیاد دیگری هم وجود دارند که چند مرحله از این مراحل چهارگانه را پشت سر گذاشته اند، و به شکل فعلی خود رسیده اند. از این قبیل کوه ها نمونه های فراوانی روی سطح زمین وجود دارند که مشهورترین آنها رشته کوه های راکی در ایالات متحده آمریکا بوده، که مجموعه کوه هایی از نوع قطعه ای، چین دار، گنبدی و حتی آتشفشان است.

[toggle title=”برای مشاهده منابع اینجا کلیک کنید.” state=”close” ]

مقاله علمی و آموزشی «چگونه کوه ها به وجود آمده اند؟»، نتیجه ی تحقیق و پژوهش، گردآوری و نگارش هیئت تحریریه پورتال یو سی (شما می توانید) می باشد. در این راستا کتاب به من بگو چرا و چگونه، نوشته ی آرکادی لئوکوم و ترجمه سعید درودی از انتشارات بهزاد، منتشر شده در 1391 با شابک 8-57-5959-964 به عنوان منبع اصلی مورد استفاده قرار گرفته است.

[/toggle]

نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مشابه

دکمه بازگشت به بالا