خانه / مجله / مجله چرا و چگونه؟ / خودرو / همه ی آنچه که از باتری اتومبیل باید بدانید
خبرنامه ایمیلی بازار کار ایران

همه ی آنچه که از باتری اتومبیل باید بدانید

باتری عبارت است از وسیله ای که در آن بر اثر فعل و انفعالات شیمیایی انرژی الکتریکی ذخیره شده تا در صورت نیاز قابل استفاده باشد. باتری بر اساس ظرفیت با واحد آمپر ساعت و همچنین ولتاژ واحد ولت شناخته می شود، مثلاً باتری اتومبیل ۱۲V و ۶۰AH یعنی ۱۲ ولت و ۶۰ آمپر می باشد.

باتری را باید با توجه به نوع اتومبیل انتخاب نمود، انتخاب بی قاعده باتری باعث خرابی و لطمه زدن به کلیه قطعات برقی و الکترونیکی اتومبیل خواهد شد. شما می توانید با شناخت جزئیات باتری، حداکثر استفاده را از آن داشته باشید.

آب باتری
مایع داخل باتری را الکترولیت می نامند. الکترولیت ترکیبی از اسید سولفوریک رقیق و آب مقطر است. (اغلب ۷۰ درصد آب مقطر و ۳۰ درصد اسید سولفوریک می باشد.) اگر اسید از حد مذکور کمتر شود الکترولیت حالت تلخی و سوزش خود را از دست می دهد که در اصطلاح می گویند آب باتری شیرین شده است. در چنین مواقعی در شب، زمانی که به موتور گاز داده می شود چراغ ها نور عادی دارند و اگر گاز داده نشود کم نور می شوند.

آب باتری باید روی صفحه های داخل باتری را کاملاً بپوشاند در غیر این صورت صفحه ها در مجاورت هوا قرار گرفته و اکسیده (فاسد) می شوند. مایع باید در حدود بیش از یک سانتی متر روی صفحات را بگیرد. در صورت کمبود، باید آب مقطر اضافه نمود نه اسید. استفاده از اسید سولفوریک برای باتری باید بوسیله متخصص و باتری ساز انجام شود؛ زیرا سوزنده و خطرناک است و باید رقیق شود.

هرگز نباید آب معمولی در داخل باتری ریخت و در صورت لزوم از آب جوشیده باید استفاده نمود.

علائم خرابی باتری
یکی از علائم خرابی باتری این است که هنگام استارت زدن، باتری نتواند استارت را به حرکت در آورد. علامت دیگر کم شدن پی در پی آب خانه های باتری است. نشانه سوم هم شیرین شدن آب باتری است.

آزمایش باتری
برای آزمایش باتری درب خانه های باتری را باز می کنیم و بوسیله سیم (کابل) نسبتاً ضخیم دو قطب باتری را به هم وصل می کنیم اگر آب داخل هر یک از خانه های باتری جوشید و غلیان کرد آن خانه باتری خراب است و باید صفحات داخل آن خانه عوض شود و چون این کار (تعویض صفحات) بطور اصولی انجام نمی شود، بهتر است باتری اتومبیل عوض شود.

باتری اتمی (خشک)
باتری اتمی به باتری هایی که صفحات داخل آن قبل از ساخت، شارژ شده و به صورت دسته صفحه در آمده و در نهایت با مونتاژ، شکل نهایی خود را پیدا می کند، گفته می شود.

باتری های اتمی یا خشک نیاز به بازدید و نگهداری کمتری نسبت به باتری های اسیدی دارند و معمولاً روی آنها چشمی تعبیه شده است. این چشمی نشان دهنده سه رنگ قهوه ای، سبز و سفید می باشد.

  • اگر چشمی رنگ سبز را نشان دهد به این معنی است که باتری سالم و شارژ است.
  • اگر رنگ قهوه ای را نشان دهد یعنی باتری سالم ولی دشارژ است.
  • اگر رنگ سفید را نشان دهد یعنی باتری خراب و دشارژ است و نیاز به تعویض دارد.

تشخیص قطب مثبت از منفی
شناختن قطبین باتری از این نظر اهمیت دارد که اگر در موقع نصب باتری جای دو قطب اشتباه شود باعث خرابی صفحه های باتری می شود.

  • قطب مثبت با علامت بعلاوه (+) یا P و رنگ قرمز مشخص می شود و قطب منفی با علامت منفی (-) یا N و رنگ های مشکی یا آبی مشخص می گردد.
  • چنانچه کابل قطب مثبت را تعقیب کرده، باید به استارت وصل شده باشد و سیم قطب منفی که معمولاً ضخیم تر است به بدنه اتاق یا شاسی اتومبیل متصل است.

رنگ صفحات مثبت باتری به رنگ قهوه ای و رنگ صفحات منفی به رنگ خاکستری است. جنس صفحات مثبت از اکسید سرب و جنس صفحات منفی از هیدرواکسید سرب می باشد و به همین علت اسید سولفوریک صفحات باتری را از بین نمی برد.

نگهداری باتری
عمر باتری معمولاً ۲ تا ۳ سال می باشد اما این میزان عمر بستگی به عواملی دارد:

  • هنگام استارت زدن نباید مدت زمان استارت از ۱۵ تا ۳۰ ثانیه بیشتر باشد. در غیر این صورت باتری خیلی زود فرسوده می شود.
  • سطح خارجی باتری باید تمیز باشد و برای جلوگیری از اتصال قطبین که در هوای مرطوب انجام می شود باید با مقدار کمی گریس آغشته کرد. در غیر این صورت نیروی باتری کم می شود یا استارت نمی زند.
  • برای جلوگیری از سولفاته زدن قطب های باتری به آنها گریس بمالید.
  • باتری که دارای مایع الکترولیت است را نباید به حال خود رها کرد. باید حداقل هفته ای یکبار بوسیله دستگاه یا با کار کردن دینام اتومبیل، شارژ شود.
  • حتماً روی صفحات داخل خانه های باتری، آب (الکترولیت) گرفته باشد و حداقل سالی دو بار بخصوص ابتدای زمستان غلظت اسید اندازه گردد.
  • هنگام باز و بستن باتری باید پیچ بست ها را کاملاً باز کرد تا به راحتی بست باتری، از قطب باتری خارج شود و نباید با انبردست و یا وسائل دیگر بست را خارج کرد. همچنین هرگز نباید ضربه به قطب های باتری وارد شود چون موجب قطع اتصالات داخل باتری می شود.
  • استفاده زیاد از چراغ ها، رادیو، ضبط و پخش، کم کار کردن اتومبیل و روشن کردن های مکرر موتور که هر بار نیاز به زدن استارت باشد، موجب خالی شدن باتری می گردد.
  • از مسدود شدن سوراخ های تعبیه شده روی درب باتری جلوگیری نمایید. زیرا در غیر این صورت در اثر تراکم گاز هیدروژن داخل آن، امکان ترکیدن باتری بسیار زیاد است.
  • باتری در محل نصب باید محکم بسته شود تا در تکان های شدید که به آن وارد می شود، باعث ریزش خمیر صفحات آن نگردد.
  • در زمان اتصال باتری به باتری دو اتومبیل، از سیستم صوتی استفاده نکنید.

و یک نکته ی مهم دیگر این است که در زمان روشن بودن موتور اتومبیل، دینام به تولید برق می پردازد و این برق تولیدی به قطعات مصرف کننده رسیده و آنها استفاده می کنند. اما در زمان خاموش بودن موتور، برق مصرفی هر کدام از لوازم الکتریکی توسط باتری تامین می گردد و از آنجا که عمر باتری های اتمی به تعداد دفعات شارژ و دشارژ شدن شان تعیین می گردد، بنابراین استفاده از لوازم برقی در زمان خاموش بودن موتور باعث کاهش عمر باتری می گردد. برای جلوگیری از کاهش عمر مفید باتری باید از قطعات برقی در زمان خاموش بودن اتومبیل استفاده نکرده و یا کمتر استفاده کنیم و در زمان استارت زدن، وسائل برقی نظیر چراغ های جلو و قطعات دیگر را خاموش کنید تا هم استارت با قدرت بیشتر عمل کرده و هم عمر باتری افزایش یابد.

 رفع عیب باتری

  • اگر سطح اسید از حد لازم کمتر باشد: علت آن شارژ بیش از حد لازم بوده و آب و اسید آن تبخیر شده است، که در این صورت باید به باتری آب مقطر اضافه شود.
  • اسید از درب باتری بیرون می ریزد: علت آن این است که ولتاژ بیش از حد زیاد است و یا سطح اسید بالاتر از حد لازم است، که در این حالت باید اضافی آن کم شود و یا آفتامات را کنترل و بررسی کنید تا از سالم بودن آن اطمینان حاصل نمایید.
  • وزن اسید در محلول بالا است: علت آن ریختن اسید اضافی در باتری است که باید تنظیم اسید در باتری صورت گیرد.
  • وزن اسید در محلول پایین است: که علت آن نقص فنی دینام یا وجود اتصال در کابل ها و یا خالی بودن باتری است. برای رفع عیب باید دینام امتحان گردد، سیم کشی بررسی شود و یا باتری شارژ گردد.
  • اگر باتری به اندازه کافی شارژ نشود: علت آن شل بودن تسمه دینام و یا اشکال داشتن دینام یا کابل های باتری است که باید تسمه را محکم کنید و یا رله ولتاژ را تعویض نمایید یا کابل های آن را محکم ببندید.
  • مقدار شارژ بیش از حد لازم باشد: رله آفتامات دینام ایراد دارد، که باید امتحان شود و در صورت لزوم تعویض گردد.
  • توان باتری کم شده: که امکان شل بودن بست های باتری و سولفاته زدن باتری می باشد.
  • اگر باتری به تدریج و کم کم خالی (دشارژ) شود: یا در سیم کشی اتصالی ضعیف وجود دارد یا صفحات باتری در حال خرابی است. اگر ناگهان و یک مرتبه خالی شود در سیم کشی اتصالی قوی است و یا صفحات داخل باتری اتصالی دارند. که در هر دو حالت فوراً باید رفع نقص شود.

همیشه در زمان استارت پای خود را روی کلاچ قرار دهید تا ارتباط بین موتور و گیربکس قطع شود و نیروی استارت فقط صرف گرداندن موتور شود.

نحوه صحیح باتری به باتری
اگر در زمان استارت زدن، صدایی از استارت به گوش نرسد و همچنین وسائل برقی اتومبیل کار نکند و یا ضعیف کار کنند نشانه دشارژ شدن باتری خواهد بود. برای شارژ باتری می توان عمل باتری به باتری را انجام داد. به این ترتیب که قطب مثبت باتری شما به مثبت باتری کمکی و قطب منفی باتری شما به منفی باتری کمکی و یا به بدنه بدون رنگ اتومبیل کمکی زده شود، توجه شود بهتر است اتومبیل کمکی روشن باشد.

برای چند دقیقه صبر کنید و سپس استارت بزنید تا اتومبیل شما روشن شود. سپس کابل های کمکی را جدا کنید. ترتیب جدا کردن درست معکوس ترتیب اتصال کابل های کمکی می باشد. (اول منفی و بعد مثبت) ضمناً توجه گردد که باتری کمکی ولتاژ یکسان با باتری شما داشته باشد.

نکته ایمنی
همیشه برای باز کردن باتری از روی اتومبیل، ابتدا بست قطب منفی باتری را باز کنید. در غیر این صورت آچار در دست شما به هر جا اتصال کند، احتمال جرقه زدن می رود.

نگهداری و رسیدگی به باتری مساوی است با افزایش طول عمر و کارکرد بهتر باتری.

برای مشاهده منابع اینجا کلیک کنید.

برای مشاهده منابع اینجا کلیک کنید.

مقاله علمی و آموزشی «همه ی آنچه که از باتری اتومبیل باید بدانید»، نتیجه ی تحقیق و پژوهش میدانی، گردآوری و نگارش هیئت تحریریه پورتال یو سی (شما می توانید) می باشد. در این راستا کتاب های ۱) مکانیک عمومی اتومبیل و رانندگی پایه یکم، نوشته ی اعزازالدین مشکوتی از انتشارات کوروش، منتشر شده در ۱۳۷۸ با شابک ۴-۸۳-۶۰۴۹-۹۶۴ و ۲) تعمیرکار اتومبیل خود باشید، نوشته ی مهندس سیدامیر موسوی از انتشارات نظری، منتشر شده در مهر ۱۳۹۱ با شابک ۰-۸۹-۶۱۶۸-۶۰۰-۹۷۸ و ۳) خودآموز فنی خودرو، نوشته ی محمد مهدی پویا گهر از انتشارات نظری، منتشر شده در آذر ۱۳۹۴ با شابک ۹-۳۱۰-۲۸۹-۶۰۰-۹۷۸ به عنوان منابع اصلی مورد استفاده قرار گرفته اند.

با دوستان خود به اشتراک بگذارید:
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someonePrint this page
آموزش مکالمه خیلی ضروری زبان انگلیسی در ۴۵ روز

۲ دیدگاه

  1. خیلی خوب بود ممنونم.

  2. سلام. مطالبتان را خواندم. برایم بسیار مفید بود هر چند برخی قسمت ها را بلد بودم. اما بسیار ممنونم.
    فقط میخواستم بدانم چگونه می شود آفتامات را امتحان کرد که سالم هست یا نه؟

دیدگاه خود را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود. بخش های الزامی با * مشخص شده اند. *

*