از گلبرگهای گل آفتابگردان تا موفقیت در کارآفرینی از زبان راب رایان
اعضای جامعه کسبوکار در مورد کارآفرینی نظرات متناقض و تند و تیزی دارند. یک گروه معتقدند کارآفرینی را نمیتوان آموزش داد. گروه دوم میگویند این ویژگی قابل تعلیم دادن است. ولی لازمه آن حضور در دانشگاه و کسب مهارت در سطح آموزش عالی است. نظر دسته سوم هم این است که کارآفرینی را باید در مدرسه تجربه و با آزمون و خطا یاد گرفت. اگر نظر گروه سوم را بپذیریم، باید اقرار کنیم که صرف زمان برای دریافت مدرک MBA هدر دادن وقت است.
لحظهای به کسانی که مدرک MBA دارند، فکر کنید. آنها با اعتماد به نفس و مصمم به نظر میرسند، لباسهای رسمی میپوشند و با شور و شوق بالایی حرف میزنند. در مقابل، کارآفرینان را در نظر بگیرید. اغلب آنها جزو کسانی هستند که تحصیلات مرتبط با مدیریت ندارند. لباس راحت میپوشند و ردپای چندانی از بلندپروازی، اعتماد به نفس، کاریزما و ریسکپذیری در آنها دیده نمیشود. چه کسی میتواند چنین قابلیتهایی را آموزش دهد؟ آیا برای تبدیل شدن به یک کارآفرین موفق حتماً باید دروس MBA را بلد باشیم؟
شوشانا استوارت مدیریت اجرایی کسبوکار هنری Turquoise Mountain را به عهده دارد که در افغانستان فعالیت میکند. او که مدرک MBA خود را از مدرسه معتبر کسبوکار لندن دریافت کرده است، معتقد است:
مدرک MBA سه چیز به شما میدهد: شبکهای قوی از افراد، اعتماد به نفس و مجموعهای از چند مهارت مختلف.
الحق که او به موارد دقیقی اشاره کرده است.
ولی در سوی دیگر یک نابغه حوزه کارآفرینی به نام راب رایان (Rab Ryan) قرار دارد که پیشتر مالکیت استارتآپ Ascend را به عهده داشت. او توانست درآمد کسبوکار مذکور را تا 2 میلیارد دلار افزایش داده و سپس در سال 1999 آن را به قیمت تقریبی 20 میلیارد دلار به Lucent Technologies بفروشد. وی تجربه سرمایهگذاری و منتورینگ چندین شرکت را نیز در کارنامه خود دارد.
رایان مدرک MBA ندارد و در رشتههای هنر و ریاضیات تحصیل کرده است. اما با افتخار به همه عنوان میکند که کارآفرینی را میتوان در هر سنی آموخت و در آن موفق شد.
موفقیت در شش مرحله: مدل گل آفتابگردان
رایان راز موفقیت در کارآفرینی را در قالب یک مدل به نام آفتابگردان بیان میکند. او در طول چندین سال تجربه حرفهای به این مدل رسیده و در جلسات منتورینگ با هزاران شرکت مختلف، به آن اشاره کرده است. ما قصد داریم در ادامه این مقاله، دیدگاهی جامع و کامل را از مدل آفتابگردان رایان را ارائه کنیم.
شکل گل آفتابگردان را در نظر بگیرید. این گل در دل خود یک بخش مرکزی بزرگ دارد که تخمهای آفتابگردان روی آن رشد میکنند. رایان این تخمهای آفتابگردان را به عنوان قابلیتها و توانمندیهای شرکت معرفی میکند. گلبرگها کانالهای درآمدی هستند که از بخش مرکزی شروع به رشد و جوانه زدن میکنند. ریشهها و ساقهها نیز حکم نیروهای محرکه کسبوکار را دارند. بازخوردهایی که از سوی بازار به کسبوکار وارد میشوند، نمونههایی از همین نیروهای محرکه به شمار میروند.
در ادامه مروری داریم بر چکیدهای 6 موردی از رودمپ موفقیت در کارآفرینی رایان
1) نقاط قوت و توانمندیهای خود را پیدا کنید.
شاید موردی وجود داشته باشد که شما هنوز به آن فکر نکردهاید. برای مثال، طی آنالیزی که هاروارد بیزینس ریویو از شرکت هوندا داشت، به لحظهای رسید که در اصطلاح به آن آها مومنت میگویند. این نشریه مدیریتی دریافت که هوندا نه شرکت خودروسازی است، نه موتورسیکلت سازی و نه سازنده ماشین چمنزنی. توانمندی اصلی شرکت هوندا، تولید موتورهایی خاص، دقیق و منحصربهفرد است. مابقی، همان گلبرگهای درآمدی هستند که از هسته منحصربهفرد شرکت ریشه میزنند و جان میگیرند.
این کشف، مهمترین اصلی است که بهترین نتایج را برای خود رایان به همراه داشته است. شما نیز میتوانید با پاسخ به یک پرسش جادویی، سوخت جدیدی به موتور کسبوکار خود تزریق کرده و حیاتی دوباره به آن بدهید. پرسش مذکور بدین شرح است: در چه حوزهای بهترین هستید؟ آیا مانند کسبوکار رایان در برقراری ارتباطهای مخابراتی عالی هستید؟ یک دستورالعمل سری برای ساختن سسهای بینظیر دارید؟ آیا در تولید محصولات دارویی گیاهی تخصص دارید؟ کلید کار از همینجا زده میشود. وقتی نقاط قوت شما مشخص شد، ناگهان احتمالات و فرصتهای بیشماری نیز پدیدار خواهند شد و اینجاست که ماجرا جالب میشود.
2) گلبرگهای درآمدی خود را ایجاد کنید.
در مورد گلبرگهای درآمدی مختلفی که به ذهنتان میرسد، فکر و تصمیمگیری کنید. رایان این پروسه را مدلسازی ماتریس نامگذاری میکند. در واقع شما باید پتانسیلهای درآمدزای کسبوکار خود را شناسایی کرده و سپس، اندازه بازار، میزان تقاضا، دسترسی به منابع و هزینه مواد اولیه مورد نیاز را برآورد کنید.
3) گلبرگهای درآمدیتان را در دست بگیرید و شروع به قدم زدن کنید.
شاید اندکی پیچیده به نظر برسد، اما گردش یکی از گامهای اساسی برای دستیابی به مشتریان واقعی است. با این روش است که میتوانید با چند مشتری وارد مذاکره شده و از حجم سفارش و مبلغی که آنها حاضر هستند برای محصولی با مشخصات خاص بپردازند، اطلاع پیدا کنید. سپس از آنها سفارش بگیرید. گام بعدی تامین مالی خواهد بود. اگر سرمایهگذار بداند که چند مشتری برای خرید محصول شما درخواست دادهاند، بیشتر ترغیب میشود تا در محصول شما سرمایهگذاری کند. پیدا کردن مشتری، ریسکهای شما را پوشش میدهد. بنابراین شاید در این مرحله اصلاً به سرمایهگذار هم احتیاجی نداشته باشید و کارتان با گرفتن وام راه بیفتد. تا زمانی که پرداخت نهایی مشتری انجام شود، از طریق وام گرفتن میتوانید هزینههای تولید محصول و ارسال آن به مشتری را تامین کنید.
4) ماتریس تصمیمگیری خود را پالایش کنید.
ناامید نشوید. طبیعی است که در مسیر گردشهای خود با انتقاد و بیمیلی افراد مختلف مواجه خواهید شد. به نگرانیها و استدلالهای مخالف مشتریان به دقت گوش فرا دهید. آیا محصول یا سرویس شما در برخی کسبوکارها بهتر از بقیه جواب میدهد؟ آیا صرفاً بخشهای خاصی از مشتریان به محصول شما تمایل نشان میدهند؟ پاسخ این قبیل از سوالات را پیدا کرده و بر اساس آنها در استراتژی خود بازنگری کنید. آیا مواردی در نارضایتیها وجود دارد که احساس میکنید ارزش اصلاح دارد؟ پس تعلل نکنید و دست به کار شوید. وگرنه شما باقی خواهید ماند با انباری پُر از کالاهای فروش نرفته.
5) یک استراتژی کارآفرینی خفهکن در پیش بگیرید.
تعجب نکنید؛ البته که منظور ما خفه کردن شرکت خودتان نیست. سریع باشید و در مسیرهایی قدم بردارید که در کمترین زمان ممکن، به رویش گلبرگهای درآمدی شما کمک میکند. ثبت پتنت، نام تجاری و اقدام به کسب مالکیت شرکتهای کوچکتر نمونههایی از مولفههای این استراتژی خفهکن هستند. اگر بتوانید تمامی این مولفهها را یک جا انجام بدهید، عالیتر هم میشود. استراتژی شما باید به گونهای باشد که قبل از پیدا شدن رقبای بزرگتر و جسورتر، تسلط بخش عمدهای از بازار را به چنگ خود درآورید.
6) اهداف و گامهای لازم را برای توسعه یک شرکت موفق و تحولآفرین طراحی کنید.
در این مرحله، استراتژی و اهداف شما مشخص شدهاند و زیرساختهای اجرای تاکتیکی کسبوکار مطلوب شما مهیا شده است. مدل گل آفتابگردان یک دستورالعمل برنده برای نوآوری و تبیین استراتژی به شمار میرود. تمامی افراد، از هر سنی که باشند و هر مدرک تحصیلی که داشته باشند، با استفاده از این دستورالعمل میتوانند تسلط بازار را به دست گرفته و به کارآفرینی موفق تبدیل شوند.
شاید برایتان جالب باشد که مدل گل آفتابگردان راب رایان هم برای نوجوانان مشتاق کارآفرینی مفید است و هم دیدگاه خوبی به کارآفرینان شرکتهای چندمیلیاردی میدهد.
مدل رایان تجسمی از این حقیقت است که کارآفرینی را نمیتوان آموزش داد، بلکه باید آن را یاد گرفت و با تمام پوست و استخوان احساس کرد. کسی چه میداند، شاید MBA قدیمی شده و راز موفقیت در مدل آفتابگردانی رایان نهفته است.
